علی بیت‌اللهی، ريیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره آخرین وضعیت فرونشست زمین در بناهای تاریخی کشور و تاثیر این پدیده بر زیرساخت‌های حمل‌ونقل ریلی، اظهار کرد: از نظر تاثیر فرونشست بر بناهای تاریخی، مهم‌ترین آثار ثبت‌شده جهانی کشور شامل تخت جمشید، نقش رستم و میدان نقش جهان هستند که اهمیت بیشتری نسبت به سایر آثار تاریخی دارند.
وی افزود: از حدود 63 اثر ثبت‌شده، نزدیک به 27 درصد در پهنه‌های فرونشستی قرار دارند. برخی از این آثار، طبیعی هستند؛ از جمله قنات‌های یزد و بعضی باغ‌ها مانند باغ سلطانی زنجان. این وضعیت نشان می‌دهد که بخش‌هایی از استان‌های فارس، اصفهان، سمنان، خراسان رضوی و تهران با مسيله فرونشست و قرارگیری آثار تاریخی در معرض این پدیده مواجه هستند.
ريیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی بیان کرد: علاوه بر آثار ثبت‌شده، بناهای تاریخی ملی و شناسایی‌شده و همچنین محوطه‌های تاریخی متعددی در کشور وجود دارند که در معرض فرونشست قرار گرفته‌اند. بیش از 40 هزار مکان تاریخی شناسایی و مکان‌یابی شده است که قرارگیری آن‌ها در پهنه‌های فرونشستی، ابعاد گسترده این تهدید را نشان می‌دهد.
وی یادآور شد: با توجه به تاریخ کهن ایران، تعداد آثار و محوطه‌های تاریخی در معرض فرونشست زمین بسیار قابل توجه است و این مسيله نشان می‌دهد که میراث تاریخی و ریشه‌های تمدنی کشور تا چه اندازه در معرض خطر قرار دارند.
بیت‌اللهی در ادامه با اشاره به تاثیر فرونشست زمین بر خطوط ریلی کشور گفت: با توجه به گستردگی شبکه راه‌آهن، در بخش‌هایی از مسیرهای ریلی کشور بازدیدهایی انجام شده و مناطق در معرض خطر نیز مورد شناسایی قرار گرفته‌اند.
وی تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین خطوط ریلی در معرض خطر فرونشست، مسیر تهران ـ مشهد است. این مسیر در چندین مقطع، از محدوده خروجی تهران و مناطق جنوبی آن به سمت ورامین عبور می‌کند و در ادامه، با گذر از دشت نیشابور و دشت مشهد، با پهنه‌های فرونشستی مواجه است. در چندین نقطه از این مسیر، شکاف‌های بزرگ ناشی از فرونشست زمین در زیر خطوط راه‌آهن مشاهده می‌شود.
ريیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: مسیر ریلی اصفهان - شیراز، به‌ویژه در دشت مهیار، نیز با موارد متعددی از فرونشست مواجه است. همچنین راه‌آهن تبریز - صوفیان به سمت مرند و جلفا در معرض خطر این پدیده قرار دارد.
وی بیان کرد: مسیر ریلی قم و همچنین مسیر راه‌آهن سریع‌السیر تهران - اصفهان نیز با خطر فرونشست مواجه هستند؛ به‌طوری‌که نزدیک به 250 کیلومتر از مسیر طراحی‌شده راه‌آهن سریع‌السیر تهران ـ اصفهان در پهنه فرونشستی قرار می‌گیرد.
بیت‌اللهی در پایان با اشاره به وجود مناطق دیگری از شبکه ریلی کشور در معرض این پدیده، خاطرنشان کرد: موارد مطرح‌شده تنها بخشی از مخاطرات فرونشست زمین برای خطوط ریلی کشور را نشان می‌دهد. این وضعیت بیانگر تهدیدی است که فرونشست برای زیرساخت‌های حیاتی و مسیرهای ارتباطی کشور ایجاد می‌کند.
