از آنجا که زمین در ایران به کالایی ارزشمند و گرانقیمت تبدیل شده، نقش دولت در تامین آن برای ساختوسازهای انبوه، حیاتی است. دولت از طریق در اختیار داشتن اراضی ملی، میتواند این منابع را در اختیار طرحهای مسکن قرار دهد و از فشار هزینههای اولیه بر دوش متقاضیان بکاهد. این اقدام، زمینهساز کاهش قیمت تمامشده واحدها خواهد شد.
تامین زمین مناسب همچنین میتواند کیفیت زندگی ساکنان آینده را تحت تاثیر قرار دهد. زمینهایی که در موقعیت جغرافیایی مناسب، دارای دسترسی به زیرساختهای شهری و خدمات عمومی همچون حملونقل، مدرسه و درمانگاه هستند، ارزش بیشتری برای متقاضیان دارند. در مقابل، واگذاری زمین در مناطق دورافتاده و فاقد امکانات، عملا طرح را از کارایی میاندازد.
نقش نمایندگان مجلس و نهادهای نظارتی در این میان پررنگ است. اگر تخصیص زمین به پروژههای نهضت ملی با شفافیت و عدالت انجام شود، امکان سوءاستفاده و رانت به حداقل میرسد. در غیر این صورت، پروژهها یا نیمهتمام باقی خواهند ماند یا واحدهایی ساخته میشود که متقاضیان واقعی تمایلی به سکونت در آنها ندارند.
از سوی دیگر، سرعت عمل در تامین زمین میتواند بر اعتماد عمومی نسبت به طرح تاثیرگذار باشد. متقاضیانی که سالها در انتظار خانهدار شدن ماندهاند، بیش از هر چیز به تحقق وعدهها در زمان مقرر چشم دوختهاند. هرگونه تاخیر در تعیین تکلیف زمین، به معنای طولانیتر شدن روند ساخت و تحویل واحدها خواهد بود.
در مجموع، تامین زمین نه تنها شالوده اصلی پروژه نهضت ملی مسکن است، بلکه عاملی تعیینکننده در موفقیت یا شکست آن محسوب میشود. اگر این موضوع با دقت، عدالت و آیندهنگری دنبال شود، میتواند به تحقق یکی از مهمترین وعدههای دولت در حوزه مسکن بینجامد و امید خانهدار شدن را برای صدها هزار خانوار زنده کند.
کارنامه ضعیف بنیاد مسکن در واگذاری زمین نهضت ملی و جوانی جمعیتدرحالی مطابق قانون جهش تولید مسکن و طرح جوانی جمعیت بنیاد مسکن مکلف به تامین و واگذاری یک میلیون قطعه زمین در روستاهاست که تاکنون حدود 12500 قطعه واگذار شده است.
بر اساس قانون جهش تولید مسکن، دستگاهها و وزارتخانههای دولتی موظف به تامین بخشی از زمین موردنیاز ساخت واحدهای حمایتی نهضت ملی مسکن هستند. در این زمینه بنیاد مسکن نیز مکلف به تامین یک میلیون قطعه زمین در قالب قانون جهش تولید مسکن و طرح جوانی جمعیت شده است.
در همین رابطه ريیس بنیاد مسکن اواسط ماه جاری با یادآوری اینکه مطابق قوانین بالادستی (قانون جهش تولید مسکن و واگذاری زمین به متقاضیان طرح جوانی جمعیت) بنیاد مسکن ملزم به تامین یک میلیون قطعه زمین به متقاضیان در روستاهاست، گفته بود: از ابتدای اجرای طرح تاکنون 634 هزار و 371 قطعه زمین در مجموع به مساحت 16 هزار و 850 هکتار تامین و در سامانه طرحهای حمایتی مسکن نیز ثبت شده است.
وی یادآور شد: از این میزان، 15 هزار و 610 هکتار در قالب 498 هزار و 695 قطعه در دولت قبل و 1200 هکتار در قالب 35 هزار و 767 قطعه در دولت چهاردهم تامین شده است.
یک میلیون قطعه زمین مسکونی در بیش از 4000 روستا تملک شده استريیس بنیاد مسکن همچنین گفت: در نهضت ملی مسکن و طرح جوانی جمعیت تاکنون 12 هزار و 426 قطعه زمین واگذار شده که سهم دولت قبل 10 هزار و 145 قطعه و سهم دولت چهاردهم 2281 قطعه بوده است.
صالحی فروردین ماه امسال نیز اعلام کرده بود: یک میلیون قطعه زمین مسکونی در بیش از 4000 روستا تملک شده و بنیاد مسکن آمادگی دارد سالانه 200 هزار قطعه زمین برای متقاضیان واگذار کند.
با وجود عملکرد اعلامشده، مقایسه سهم دولت قبل و دولت چهاردهم در تامین و واگذاری زمین نشان میدهد بخش قابلتوجهی از تعهدات همچنان بر زمین مانده و تحقق کامل تکلیف قانونی تامین یک میلیون قطعه زمین نیازمند شتاب دهی جدی تر به روند واگذاریها در دوره فعلی است.
