به گزارش خبرآنلاین روزنامه اطلاعات نوشت: بر اساس دادههای وزارت دارایی روسیه، درآمدهای نفتی و گازی در بودجه سال 2026 نسبت به مدت مشابه سال قبل، 43 درصد سقوط کرد. در ماه مارس شرکتهای روسی، مالیات را بر اساس قیمت محاسباتی نفت اورال در فوریه پرداخت میکردند که فقط 44.6 دلار در هر بشکه بود.
در مجموع، سه ماهه اول امسال کسری بودجه روسیه از سقف پیشبینی شده برای کل سال فراتر رفت و کسری واقعی به 4.6 تریلیون روبل رسید. 1.15 تریلیون روبل از درآمدهای نفتی و گازی از دست رفت (سقوط 45 درصدی نسبت به سال قبل) و دولت ولادیمیر پوتین مجبور شد سراغ صندوق ملی رفاه روسیه برود. اینجا بود که مسدود شدن تنگه هرمز که پیش از جنگ، 20 درصد نفت مصرفی جهان از آن عبور میکرد، قیمت نفت اورال را تا اوایل آوریل به بیش از 116 دلار رساند که رکوردی بی سابقه در 13 سال اخیر است.
بهای تخفیف تحریمی اورال نسبت به برنت به سرعت کاهش یافت و حتی نفت صادراتی روسیه به هند با 6.75 دلار اضافهتر از برنت معامله شد. درآمدهای نفتی و گازی بودجه روسیه فقط در ماه آوریل(فروردین)، از مرز یک تریلیون روبل عبور کرد. وزارت دارایی روسیه برای اولین بار از ژوين سال گذشته، خرید ارز خارجی و طلا برای صندوق ملی رفاه را از سر گرفت و این صندوق میتواند تا پایان سال حدود 12 میلیارد دلار رشد کند که جبرانکننده برداشتهای سه ماهه اول سال خواهد بود. در صورت تداوم شرایط فعلی در تنگه هرمز، درآمدهای نفتی و گازی روسیه در سال 2026 ممکن است از 10 تریلیون روبل فراتر برود، درحالی که در بودجه پیشبینی شده حدود 8 تریلیون روبل بود.
جنگ ایران و افزایش بودجه روسیه
بودجه سال 2026 روسیه بر اساس قیمت 59 دلار برای هر بشکه نفت اورال بسته شده است که حدود 11 دلار کمتر از سال گذشته (69.7 دلار) است. این یک احتیاط عمدی است زیرا وزارت دارایی روسیه با پایین گرفتن قیمت محاسباتی نفت، یک سپر دفاعی برای روز مبادا ایجاد میکند.
بر اساس محاسبات تحلیلگران، با هزینههای جاری (به ویژه هزینههای نظامی)، بودجه روسیه زمانی از خط قرمز خارج میشود که قیمت نفت از 93 دلار در هر بشکه فراتر برود. به همین دلیل، ماه مه وعده رکورد درآمدهای نفتی و گازی روسیه را می دهد. اگر جنگ آمریکا و روسیه با ایران تا پایان سال ادامه یابد و قیمتها بالای 75 دلار در هر بشکه باقی بماند، بودجه روسیه میتواند تا 3 تریلیون روبل درآمد اضافی کسب کند.
این قضیه اما برای کشورهای دیگر متفاوت است. «امین ناصر» مدیرعامل شرکت سعودی آرامکو معتقد است اگر تنگه هرمز در ماه آینده باز نشود، روند عادیسازی بازار تا سال 2027 به طول خواهد انجامید. به گفته او، حتی بازگشایی فوری تنگه نیز به معنای بهبود آنی نیست، زیرا زنجیرههای تامین مختل شدهاند، ذخایر استراتژیک تخلیه گردیده و صدها نفتکش در دو طرف تنگه گرفتار شدهاند. همزمان پنتاگون نیز پیشبینی میکند پاکسازی کامل تنگه هرمز از مینها تا شش ماه طول بکشد. موضوع دیگر، بازسازی ذخایر استراتژیک است. جامعه جهانی از ماه مارس تا آوریل، این ذخایر را با سرعت بیسابقهای مصرف کرده است. در صورت عادیشدن عرضه، مشتریان، نفت را نه تنها برای مصرف جاری، بلکه برای جبران ذخایر نیز خریداری خواهند کرد.
سناریوهای مسکو
برای روسیه سه سناریو قابل پیشبینی است:
اول: اگر تنگه هرمز در ژوين یا ژويیه
(خرداد و تیر) باز شود، قیمتهای بالا برای
4 تا 6 هفته دیگر حفظ میشوند و سپس شروع به کاهش میکنند. با توجه به وقفه مالیاتی، بودجه روسیه درآمدهای بالایی را هنوز در ژويیه و اوت دریافت خواهد کرد. پس از آن احتمالا قیمت برنت به محدوده 70-80 دلار و اورال
(با تخفیف) به 55-65 دلار بازمیگردد. این سطح اگرچه پایینتر از حد لازم برای بودجه بدون کسری است، اما بالاتر از سطوح ناگوار ابتدای سال جاری است. کسری در طول سال کاهش مییابد اما به نقطه بحران نمی رسد.
دوم: اگر تنگه تا اوایل پاییز بسته بماند، برنت تا پاییز ممکن است 115-120 دلار جهش قیمت داشته باشد. بودجه روسیه جریان پایداری از درآمدهای فوقالعاده به مدت پنج تا شش ماه دریافت میکند و کسری در پایان سال حداقلی خواهد بود. با این حال، خطر افزایش فشار بر اقتصاد جهانی به دلیل نفت گران وجود دارد که حجم فیزیکی صادرات روسیه را نیز کاهش میدهد. در این صورت، عادیسازی بازار تا سال 2027 به تعویق میافتد.
سوم: اگر مذاکرات شکست بخورد، حملات به زیرساختهای نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس گسترش مییابد، تولید نفت عربستان سعودی و امارات کاهش خواهد یافت و برنت به بالای 130-140 دلار میرسد. این بدترین سناریو حتی برای روسیه است. اقتصاد جهانی وارد رکود میشود، تقاضا برای نفت سقوط میکند و روسیه نه تنها خریداران خود، بلکه اهرمهای نفوذش را نیز از دست میدهد.
علاوه بر این، در چنین قیمتهایی استخراج نفت «شل» آمریکا به شدت افزایش مییابد و فشار رقابتی در میانمدت ایجاد میکند. به هر حال، محتملترین سناریو، سناریوی دوم است. در هر صورت روسیه از جنگ دیگران سود می برد، بخصوص جنگ ایران که چندین ماه شرایط مساعد را برای آن فراهم کرده و دقیقا در شرایطی که روسها بیشتر از همیشه به چنین جنگی نیاز داشتند.
چالش افزایش قیمت برای روسیه
با همه اینها، روسیه به قیمتهای بینهایت بالای نفت علاقهای ندارد. کارشناسان محدوده بهینه قیمت برای اقتصاد روسیه را 100 تا 110 دلار در هر بشکه تعیین میکنند و این به سه دلیل است:
نخست: قیمتهای بیش از حد بالا، تقاضای جهانی نفت را تضعیف میکند. اقتصادهای بزرگترین مصرفکنندگان – چین، هند، کشورهای جنوب شرق آسیا– وارد شرایط صرفهجویی انرژی میشوند، استفاده از منابع جایگزین انرژی را سرعت میبخشند و حجم خرید خود را کاهش میدهند و برای روسیه نیز کاهش تقاضا، سود حاصل از افزایش قیمتها را خنثی میکند.
دوم: قیمتهای نجومی، استخراج نفت از میادین با هزینه بالای تولید و در درجه اول نفت «شل» آمریکا را سودآور میکند و با قیمتهای بالای 130-150 دلار، شرایط بازار تغییر میکند.
سوم: قیمتهای فوقالعاده بالا، گذار جهانی انرژی را سرعت میبخشد. هر شوک نفتی در تاریخ، انگیزه تازهای به تنوعبخشی انرژی داده و سهم نفت در تراز جهانی انرژی را در بلندمدت کاهش داده است. همچنین در قیمتهای فوقالعاده بالا، هزینههای صنعت نفت روسیه نیز افزایش مییابد: هزینه کرایه نفتکشها، خدمات واسطهها برای دور زدن تحریمها و حقالزحمه بیمه، همه اینها همراه با نفت گرانتر میشوند.
به این ها حملات اوکراین به زیرساختهای نفتی روسیه را نیز باید اضافه کرد که ظرفیت فیزیکی صادرات را کاهش میدهد.
17302
