به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در کنار افزایش قیمت مرغ برای مصرف کنندگان، مرغداران نیز از رشد هزینه نهاده‌ها، کمبود نقدینگی و زیان‌ده بودن تولید سخن می‌گویند. این وضعیت در حالی است که تولید گوشت در شهریور ماه 9 درصد افزایش یافته؛ آماری که بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند چرا افزایش تولید نتوانسته به ثبات قیمت و بهبود دسترسی مردم منجر شود؟
اقتصادآنلاین نوشت: مرغ سال‌ها یکی از اصلی‌ترین منابع تامین پروتيین در سبد غذایی خانوارهای ایرانی بوده، محصولی که به دلیل قیمت پایین‌تر نسبت به گوشت قرمز، سهم قابل‌توجهی در سفره مردم داشته است. با این حال، افزایش هزینه‌های زندگی و رشد قیمت مواد غذایی، خرید این محصول را نیز برای بخشی از خانوارها به مسيله‌ای وابسته به توان مالی تبدیل کرده است.
بررسی‌های میدانی از برخی برخی مراکز عرضه مرغ در مناطق غرب و مرکز تهران نشان می‌دهد هر کیلوگرم مرغ کامل تازه کشتار روز با قیمت 380 تا 450 هزار تومان عرضه می‌شود. همچنین قیمت هر کیلوگرم سینه مرغ بدون استخوان ممتاز به 698 هزار تومان، سینه مرغ با استخوان و بدون پوست به 614 هزار و 500 تومان، ران کامل مرغ ممتاز به 480 هزار تومان و ران مرغ به 326 هزار و 500 تومان رسیده، قیمت هر کیلوگرم فیله مرغ گرم نیز 550 هزار تومان گزارش شده است.
با این حساب، خرید دو کیلوگرم مرغ کامل با نرخ‌های مشاهده‌شده، بین 760 تا 900 هزار تومان هزینه دارد؛ رقمی که می‌تواند بخش قابل‌توجهی از بودجه غذایی خانوارهای دارای درآمد ثابت را به خود اختصاص دهد. البته قیمت محصولات بسته‌بندی‌شده و قطعات مختلف مرغ با توجه به کیفیت، وزن، نوع بسته‌بندی و محل عرضه متفاوت است.
سهم حلقه‌های توزیع چقدر است؟
یکی از ابهام‌های بازار مرغ، فاصله میان نرخ‌های اعلام‌شده و قیمت‌هایی است که مصرف‌کنندگان در برخی فروشگاه‌ها و مراکز عرضه مشاهده می‌کنند.
بر اساس گزارشی که 28 مهرماه از میادین میوه و تره‌بار منتشر شد، قیمت هر کیلوگرم مرغ گرم با مجوز وزارت جهاد کشاورزی از 250 هزار تومان به 320 هزار تومان افزایش یافته بود. در همان گزارش، قیمت‌های مشاهده‌شده در سطح بازار بین 260 تا 340 هزار تومان اعلام شده بود.
مقایسه این ارقام با قیمت‌های مشاهده‌شده در برخی مراکز عرضه، از وجود تفاوت قابل‌توجه در نرخ فروش مرغ حکایت دارد. هرچند تفاوت کیفیت، هزینه حمل‌ونقل، نوع بسته‌بندی و محل عرضه می‌تواند بخشی از این اختلاف را توضیح دهد، سهم کشتارگاه‌ها، واحدهای بسته‌بندی، شبکه توزیع و خرده‌فروشی‌ها در قیمت نهایی همچنان نیازمند بررسی است.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح می‌شود که چرا با وجود افزایش قیمت پرداختی مصرف‌کنندگان، برخی تولیدکنندگان همچنان از زیان‌ده بودن فعالیت خود خبر می‌دهند؟ پاسخ به این مسيله را باید در هزینه‌های واقعی تولید، قیمت فروش در مراحل مختلف زنجیره و سهم هر بخش از قیمت نهایی جست‌وجو کرد.
افزایش هزینه نهاده‌ها و فشار نقدینگی بر مرغداران
در حالی که مصرف‌کنندگان با افزایش قیمت مرغ مواجه‌اند، تولیدکنندگان نیز از رشد هزینه نهاده‌ها و افزایش نیاز به سرمایه در گردش سخن می‌گویند؛ شرایطی که ادامه فعالیت اقتصادی واحدهای تولیدی را دشوارتر کرده است.
در همین زمینه، اکبر فتحی - معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی - 26 مهرماه با اشاره به برنامه‌های این وزارتخانه برای بهبود شرایط تولید اعلام کرد: ارتقای بهره‌وری و بهبود کیفیت نهاده‌ها و خوراک دام و طیور می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌های تولید، فاصله قیمت محصولات از تولید تا مصرف را کاهش دهد.
وی عرضه مستقیم محصولات و کوتاه کردن مسیر توزیع را از دیگر راهکارهای کاهش فاصله میان قیمت دریافتی تولیدکننده و مبلغ پرداختی مصرف‌کننده عنوان کرد و از پیگیری برنامه‌های تامین مالی با مشارکت بانک کشاورزی، بانک تجارت و تشکل‌های تولیدی خبر داد.
فتحی در اظهارات دیگری با اشاره به پیامدهای آزادسازی نرخ ارز گفت: نیاز صنعت دام و طیور به سرمایه در گردش پس از اجرای این سیاست دست‌کم چهار برابر افزایش یافته؛ مسيله‌ای که تامین نقدینگی مورد نیاز تولیدکنندگان را به یکی از چالش‌های اساسی این صنعت تبدیل کرده است.
معاون وزیر جهاد کشاورزی همچنین با تاکید بر ناکافی بودن روش‌های سنتی تامین مالی بانکی، استفاده از ظرفیت بازار سرمایه، تامین مالی زنجیره‌ای و مشارکت سایر بانک‌ها را برای حمایت از تولید ضروری دانست.
وی اول آبان‌ماه نیز بر تامین به‌موقع نهاده‌ها، افزایش بهره‌وری، اصلاح سیاست‌های تنظیم بازار و پرهیز از قیمت‌گذاری دستوری تاکید کرد و افزایش پیش‌بینی‌پذیری شرایط بازار را از الزامات پایداری تولید دانست.
مرغداران از زیان می‌گویند، مصرف‌کنندگان با قیمت‌های بالا مواجه‌اند
در کنار اظهارات مسيولان وزارت جهاد کشاورزی، فعالان صنعت مرغداری نیز از افزایش هزینه‌های تولید و نامتناسب بودن قیمت فروش با هزینه تمام‌شده خبر می‌دهند.
حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی کشور، در اظهارات منتشرشده در مهرماه اعلام کرده بود: قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم مرغ زنده برای تولیدکننده حدود 250 هزار تومان است، در حالی که مرغداران در مقطعی محصول خود را بین 160 تا 180 هزار تومان به ازای هر کیلوگرم فروخته‌اند.
وی همچنین از افزایش قیمت نهاده‌ها خبر داده و گفته بود: قیمت هر کیلوگرم ذرت در سامانه بازارگاه به حدود 69 هزار تومان و قیمت کنجاله سویا به بیش از 100 هزار تومان رسیده است؛ در حالی که این ارقام پیش از اصلاح نرخ ارز به‌ترتیب حدود 43 هزار و 70 هزار تومان بود.
البته این ارقام به وضعیت اعلام‌شده در همان مقطع مربوط است و مقایسه آنها با قیمت مرغ کشتارشده یا قطعات بسته‌بندی‌شده در خرده‌فروشی‌ها، بدون توجه به تفاوت مراحل زنجیره تولید و توزیع، تصویر دقیقی از میزان سود یا زیان هر بخش ارايه نمی‌دهد.
با این حال، کنار هم قرار گرفتن گزارش‌های مربوط به زیان مرغداران و قیمت‌های بالای پرداختی مصرف‌کنندگان، ضرورت شفاف‌سازی سازوکار انتقال قیمت در زنجیره تولید تا مصرف را افزایش می‌دهد؛ به‌ویژه آنکه مشخص نیست چه سهمی از قیمت نهایی محصول به هزینه تولید و چه میزان به هزینه‌های کشتار، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و توزیع اختصاص دارد.
افزایش تولید هم مانع گرانی مرغ نشد
نکته قابل‌توجه در بررسی وضعیت بازار مرغ آن است که افزایش قیمت این محصول را نمی‌توان در همه مقاطع صرفا با کمبود تولید توضیح داد.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران که 26 مهرماه منتشر شد، تولید گوشت انواع طیور در کشتارگاه‌های رسمی کشور طی شهریور 1405 به 243 هزار و 866 تن رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 9 درصد افزایش نشان می‌دهد. از این میزان، حدود 237 هزار و 722 تن مربوط به گوشت مرغ بوده است.
این آمار نشان می‌دهد میزان تولید ثبت‌شده گوشت طیور در کشتارگاه‌های رسمی افزایش داشته است؛ با این حال، رشد تولید به‌تنهایی نمی‌تواند وضعیت قیمت‌ها را توضیح دهد. هزینه نهاده‌ها، کشتار و بسته‌بندی، حمل‌ونقل، شرایط توزیع و میزان تقاضای موثر نیز از عوامل تاثیرگذار بر قیمت نهایی هستند.
از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها می‌تواند تقاضای موثر برای مرغ را کاهش دهد؛ به این معنا که با وجود نیاز غذایی، بخشی از مصرف‌کنندگان توان خرید مقدار مورد نیاز خود را نداشته باشند. در چنین شرایطی، افزایش تولید لزوما به معنای بهبود دسترسی همه خانوارها به این محصول نیست.
ضرورت هماهنگی سیاست‌های تولید و حمایت از مصرف‌کننده
آنچه امروز در بازار مرغ مشاهده می‌شود، مسيله‌ای فراتر از افزایش قیمت یک کالای خوراکی است. از یک سو، خانوارهایی قرار دارند که با رشد هزینه‌های زندگی ناچار به محدود کردن خرید محصولات پروتيینی می‌شوند و از سوی دیگر، تولیدکنندگانی که افزایش قیمت نهاده‌ها، کمبود نقدینگی و نوسان بازار، ادامه فعالیت اقتصادی آنها را دشوار کرده است.
در چنین شرایطی، بررسی دقیق هزینه‌های تولید و توزیع، شفاف‌سازی قیمت در حلقه‌های مختلف زنجیره، تامین به‌موقع نهاده‌ها و کوتاه کردن مسیر توزیع می‌تواند به کاهش بخشی از ناهماهنگی‌های بازار کمک کند. در کنار این اقدامات، توجه به قدرت خرید خانوارها نیز ضروری است؛ چراکه دسترسی به مواد غذایی مورد نیاز تنها به میزان تولید وابسته نیست و توان اقتصادی مصرف‌کننده نیز در آن نقش تعیین‌کننده دارد.
به نظر می‌رسد عبور از وضعیت فعلی بازار مرغ، مستلزم سیاست‌هایی است که هم‌زمان دو هدف را دنبال کنند: تامین شرایط اقتصادی مناسب برای تداوم تولید و فراهم کردن امکان خرید محصولات پروتيینی با قیمت متناسب با قدرت خرید خانوارها. در غیر این صورت، حتی افزایش تولید نیز نمی‌تواند به‌تنهایی تضمین‌کننده دسترسی پایدار مردم به این کالای اساسی باشد.
223225
