به گزارش خبرنگار مهر، صنعت آلمان، یکی از مهم‌ترین پایه‌های قدرت اقتصادی اروپا، طی سال‌های اخیر با کاهش قابل‌توجه اشتغال روبه‌رو شده است. مطالعه تازه موسسه اقتصادی ایفوی که روز دوشنبه در گزارشی از رویترز بازتاب یافت، نشان می‌دهد تعداد شاغلان بخش صنعت آلمان از ابتدای سال 2019 تا پایان سال 2025 حدود 496 هزار نفر کاهش یافته است؛ رقمی که معادل افت 7.1 درصدی اشتغال صنعتی در این دوره است.
این تحولات در شرایطی رخ داده که اقتصاد آلمان به‌طور سنتی بر تولید صنعتی، صادرات کالاهای سرمایه‌ای، خودرو، ماشین‌آلات و محصولات مهندسی متکی بوده است. کاهش اشتغال در چنین بخش‌هایی تنها مسيله بازار کار نیست؛ بلکه می‌تواند نشانه‌ای از تغییر ساختار تولید، تشدید رقابت بین‌المللی و فشار بر مزیت‌های صنعتی این کشور باشد.
در مقابل، بخش خدمات آلمان طی همین دوره بیش از 2.2 میلیون شغل ایجاد کرده است. با این حال، پژوهشگران ایفوی هشدار داده‌اند که جابه‌جایی اشتغال به‌تنهایی تضمین‌کننده حفظ ظرفیت رشد بلندمدت اقتصاد نیست؛ به‌ویژه اگر مشاغل جدید در بخش‌هایی شکل بگیرند که بهره‌وری و توان نوآوری آنها کمتر از صنایع پیشرو باشد.
خودرو و ماشین‌آلات؛ در مرکز کاهش اشتغال
بررسی بخش‌های مختلف صنعت نشان می‌دهد برخی صنایع بیش از دیگران تحت فشار قرار گرفته‌اند. صنعت خودرو و قطعه‌سازی آلمان در فاصله مورد بررسی حدود 123 هزار و 500 شغل را از دست داده استصنعت خودرو و قطعه‌سازی آلمان در فاصله مورد بررسی حدود 123 هزار و 500 شغل را از دست داده است. تولید محصولات فلزی با کاهش 115 هزار و 600 شغل مواجه شده و بخش مهندسی مکانیک نیز حدود 64 هزار و 500 شغل را از دست داده است.
مجموع کاهش اشتغال در این سه بخش، حدود 60 درصد از کل کاهش اعلام‌شده در صنعت آلمان را تشکیل می‌دهد.
این ارقام اهمیت ویژه‌ای دارند؛ زیرا صنایع یادشده فقط تولیدکنندگان کالا نیستند، بلکه شبکه گسترده‌ای از شرکت‌های تامین‌کننده قطعه، خدمات مهندسی، حمل‌ونقل، تعمیرات و فناوری را نیز پشتیبانی می‌کنند. کاهش فعالیت در یک صنعت بزرگ می‌تواند از طریق زنجیره تامین به شرکت‌های کوچک‌تر و مناطق صنعتی وابسته به آن سرایت کند.
فشار رقابت جهانی بر مدل صنعتی آلمان
بر اساس مطالعه ایفوی، کاهش اشتغال در بخش‌های مختلف صنعت با افت رقابت‌پذیری، به‌ویژه در برابر چین، ارتباط دارد. تولیدکنندگان آلمانی در بازاری فعالیت می‌کنند که در آن هزینه انرژی، هزینه نیروی کار، سرعت توسعه فناوری و قیمت محصولات اهمیت فزاینده‌ای یافته است.
رقابت در صنعت خودرو نیز در حال تغییر است. برقی‌شدن خودروها، توسعه نرم‌افزار و سامانه‌های هوشمند و ورود تولیدکنندگان جدید، ساختار هزینه و مزیت‌های رقابتی را تغییر داده است. در ماشین‌آلات و محصولات فلزی نیز رقابت قیمتی و تغییر تقاضای صنعتی می‌تواند بر تصمیم شرکت‌ها درباره سرمایه‌گذاری و استخدام اثر بگذارد.
البته آمار کاهش اشتغال به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تمام مشاغل ازدست‌رفته مستقیما به چین منتقل شده‌اند یا همه کاهش‌ها ناشی از یک عامل مشخص بوده‌اند. تغییر فناوری، بازسازمان‌دهی شرکت‌ها و وضعیت تقاضا نیز می‌توانند در این روند نقش داشته باشند.
مسيله اصلی؛ کیفیت مشاغل جدید
به نوشته رویترز، یکی از نکات مهم در ارزیابی وضعیت اقتصاد آلمان، تفاوت میان تعداد مشاغل ایجادشده و ارزش اقتصادی آن‌هاست. افزایش اشتغال در بخش خدمات می‌تواند به رشد درآمد و تقاضای داخلی کمک کند؛ اما اگر هم‌زمان ظرفیت تولید صنعتی، تحقیق‌وتوسعه و صادرات تضعیف شود، اقتصاد ممکن است بخشی از توان رشد بهره‌وری خود را از دست بدهد.
این مسيله برای آلمان اهمیت زیادی دارد، زیرا بخش صنعت نقشی فراتر از سهم مستقیم خود در اشتغال دارد. بسیاری از نوآوری‌های فناورانه، سرمایه‌گذاری‌های تحقیقاتی و صادرات با ارزش افزوده بالا به صنایع تولیدی وابسته‌اند.
از این منظر، چالش سیاست‌گذاران آلمانی صرفا بازگرداندن تعداد مشاغل ازدست‌رفته نیست؛ بلکه حفظ توان رقابت صنایع، تسهیل سرمایه‌گذاری، افزایش بهره‌وری و آماده‌کردن نیروی کار برای تغییرات فناوری نیز اهمیت دارد.
بنابراین کاهش نزدیک به نیم‌میلیون شغل صنعتی در یک دوره هفت‌ساله، پرسشی اساسی درباره آینده مدل اقتصادی آلمان مطرح می‌کند که آیا این کشور می‌تواند با حفظ صنایع پیشرفته و افزایش بهره‌وری، جایگاه خود را در اقتصاد جهانی نگه دارد یا با انتقال تدریجی اشتغال به خدمات، بخشی از مزیت صنعتی خود را از دست خواهد داد؟
