به گزارش خبرگزاری مهر، بر اساس تازه‌ترین گزارش هفتگی موسسه بین‌المللی آلفالاینر (Alphaliner) در بازه زمانی 21 تا 27 اکتبر 2026، ظرفیت سفارش ساخت کشتی‌های کانتینری در جهان از مرز 15 میلیون TEU عبور کرده است. پیش‌بینی می‌شود با توجه به قراردادهای جدید مورد انتظار، این رقم تا پایان سال جاری میلادی به حدود 16 میلیون TEU برسد؛ روندی که از تداوم سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ کشتیرانی برای توسعه و نوسازی ناوگان جهانی حکایت دارد.
سهم 56 درصدی کشتی‌های LNGسوز در سفارش‌های جدید
یکی از مهم‌ترین تحولات صنعت کشتیرانی در سال‌های اخیر، تغییر رویکرد مالکان کشتی‌ها و شرکت‌های حمل‌ونقل دریایی در انتخاب فناوری پیشران شناورهاست. بر اساس آمار آلفالاینر، کشتی‌های دوگانه‌سوز با قابلیت استفاده از گاز طبیعی مایع (LNG)، حدود 56 درصد از ظرفیت سفارش‌های جدید ساخت کشتی را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین سهم کشتی‌های دوگانه‌سوز متانولی حدود 12 درصد گزارش شده است.
در مقابل، سفارش ساخت کشتی‌های متعارف بار دیگر روند افزایشی به خود گرفته و به‌ویژه در بخش شناورهای با ظرفیت کمتر از 7 هزار TEU مورد توجه قرار گرفته است. این روند عمدتا به کاربرد گسترده این کشتی‌ها در مسیرهای منطقه‌ای، محدودیت دسترسی برخی مناطق به زیرساخت‌های سوخت جایگزین و جذابیت بیشتر آنها در بازار اجاره بازمی‌گردد.
این گزارش همچنین نشان می‌دهد در بخش کشتی‌های بزرگ با ظرفیت بیش از 15 هزار TEU، حدود 72 درصد سفارش‌ها به شناورهای دوگانه‌سوز LNG اختصاص دارد. در مقابل، در میان کشتی‌های کوچک‌تر از هزار TEU، حدود یک‌سوم سفارش‌ها به فناوری‌های جایگزین از جمله برق، باد، آمونیاک، هیدروژن و LNG مربوط می‌شود.
اجاره یک کشتی کانتینری روزانه 120 هزار دلار آب خورد
بررسی وضعیت بازار اجاره کشتی‌های کانتینری حاکی از تداوم کمبود شناورهای آماده‌به‌کار و بالا بودن سطح تقاضا در این بازار است. بر اساس گزارش آلفالاینر، نرخ اجاره کشتی‌های کانتینری به بالاترین سطح خود در چهار سال اخیر رسیده و برای برخی شناورهای بزرگ و مدرن، نرخ‌های قابل‌توجهی به ثبت رسیده است.
در یکی از معاملات گزارش‌شده، یک فروند کشتی با ظرفیت 4800 TEU با نرخ روزانه 80 هزار دلار برای مدت 12 ماه اجاره شده است. همچنین نرخ اجاره یک کشتی با ظرفیت 6700 TEU در معاملات گزارش‌شده به حدود 115 تا 120 هزار دلار در روز رسیده است.
در بخش حمل‌ونقل کانتینری نیز شاخص حمل کانتینری شانگهای (SCFI) به 3681 واحد افزایش یافته که تقریبا سه برابر سطح این شاخص در مدت مشابه سال گذشته است.
با این حال، موسسه آلفالاینر نسبت به افزایش عرضه ناشی از تحویل گسترده کشتی‌های جدید در سال‌های آینده هشدار داده و این روند را یکی از عوامل بالقوه برهم‌زننده تعادل کنونی بازار ارزیابی کرده است.
بازگشت تدریجی خطوط کشتیرانی به مسیر کانال سويز
یکی دیگر از تحولات مهم صنعت حمل‌ونقل دریایی، تغییر تدریجی مسیر برخی خطوط کشتیرانی و بازگشت آنها به مسیر کانال سويز است.
بر اساس این گزارش، ايتلاف کشتیرانی پریمیر (Premier Alliance) تصمیم گرفته است دو سرویس دیگر خود در مسیرهای آسیا ـ مدیترانه را از طریق کانال سويز و دریای سرخ انجام دهد. این تصمیم در ادامه تغییر مسیرهای قبلی این ايتلاف اتخاذ شده است. از جمله تغییرات در برنامه جدید، اضافه شدن بندر سوخنا مصر به یکی از این سرویس‌هاست.
همچنین شرکت کشتیرانی CMA CGM با اعمال تغییراتی در سرویس‌های خود، برخی مسیرهای ارتباطی اروپا، آمریکای شمالی و اقیانوسیه را بازآرایی کرده و در یکی از موارد، مسیر ترانس‌آتلانتیک را به‌صورت موقت از برنامه یک سرویس زمستانی حذف کرده است.
با وجود این تحولات، گزارش آلفالاینر تاکید می‌کند ارزیابی آثار کامل بازگشت خطوط کشتیرانی به کانال سويز بر بازار حمل‌ونقل دریایی، به تکمیل فرآیند تغییر مسیر سرویس‌ها وابسته است. بر این اساس، پیش‌بینی می‌شود آثار گسترده‌تر این تغییرات از سه‌ماهه نخست سال 2027 نمایان شود.
افزایش ظرفیت ناوگان غیرفعال و رشد تعمیرات کشتی‌ها
بر اساس آمار منتشرشده، ظرفیت ناوگان تجاری کانتینری غیرفعال جهان تا 19 اکتبر 2026 به حدود 287 هزار TEU رسیده که معادل 0.8 درصد از ظرفیت کل ناوگان کانتینری جهان است.
همچنین ظرفیت کشتی‌های مستقر در تعمیرگاه‌ها و حوضچه‌های خشک به حدود 769 هزار TEU افزایش یافته است. به این ترتیب، مجموع ظرفیت ناوگان تجاری غیرفعال و کشتی‌های در حال تعمیر از مرز یک میلیون TEU عبور کرده و به حدود یک میلیون و 50 هزار TEU رسیده است.
گزارش آلفالاینر همچنین وضعیت خاورمیانه و محدودیت تردد عادی شناورهای تجاری در تنگه هرمز را از جمله عوامل موثر بر خارج ماندن بخشی از ظرفیت ناوگان کانتینری از چرخه فعالیت تجاری عنوان کرده است.
توسعه پایانه‌های کانتینری در هند و مراکش
در بخش تحولات بندری، توسعه پایانه پنجم کانتینری بندر موندرا در هند از جمله پروژه‌های مهم گزارش‌شده در تازه‌ترین گزارش آلفالاینر است. بر اساس این گزارش، عملیات احداث اسکله 770 متری این پایانه به مراحل پیشرفته رسیده و دو دستگاه جرثقیل ساحلی جدید نیز به محل اجرای پروژه منتقل شده‌اند. پیش‌بینی می‌شود بهره‌برداری اولیه از این پایانه در اوایل سال 2027 آغاز شود.
همچنین پنج دستگاه جرثقیل بزرگ کانتینری ساخت شرکت چینی ZPMC به بندر جدید نادور وست مد در مراکش منتقل شده‌اند. این بندر با هدف تکمیل ظرفیت‌های بندری مراکش و توسعه ارتباطات تجاری در منطقه مدیترانه احداث می‌شود و قرار است فعالیت خود را از سال 2027 آغاز کند.
در تحولی دیگر، دولت عمان اعلام کرده است امتیاز بهره‌برداری شرکت خدمات بندری صلاله پس از پایان قرارداد در اول نوامبر 2028 تمدید نخواهد شد. بندر صلاله در سال 2025 حدود 4.3 میلیون TEU کانتینر جابه‌جا کرده که در مقایسه با سال قبل از آن، 31 درصد افزایش داشته است.
تحویل کشتی‌های جدید و ثبت سفارش‌های تازه در بازار جهانی
در حوزه ساخت و تحویل شناورها نیز گزارش آلفالاینر از تحویل چندین فروند کشتی کانتینری جدید خبر می‌دهد. از جمله این شناورها می‌توان به کشتی با ظرفیت 13 هزار و 932 TEU متعلق به شرکت ONE، کشتی دوگانه‌سوز LNG با ظرفیت 10 هزار و 300 TEU متعلق به شرکت MSC و کشتی با ظرفیت 8 هزار و 700 TEU متعلق به شرکت KMTC اشاره کرد.
همچنین شرکت دانايوس (Danaos) سفارش ساخت دو فروند کشتی کانتینری با ظرفیت 9040 TEU را به کارخانه کشتی‌سازی هودونگ ژونگ‌هوا چین واگذار کرده است. بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، این دو شناور در سال 2029 تحویل داده خواهند شد.
در بخش سفارش‌های بزرگ نیز شرکت مرسک در حال مذاکره برای سفارش ساخت 12 فروند کشتی کانتینری با ظرفیت 24 هزار TEU و پیشران دوگانه‌سوز LNG است. در صورت نهایی شدن این مذاکرات، قرارداد مذکور به یکی از مهم‌ترین سفارش‌های ساخت کشتی‌های مگامکس در بازار جهانی تبدیل خواهد شد.
چشم‌انداز صنعت کشتیرانی کانتینری جهان
مجموع تحولات منعکس‌شده در گزارش هفتگی آلفالاینر نشان می‌دهد صنعت حمل‌ونقل کانتینری جهان در شرایطی دوگانه قرار گرفته است؛ به‌طوری‌که از یک سو، کمبود کشتی‌های آماده‌به‌کار، افزایش تقاضا، رشد نرخ اجاره و سرمایه‌گذاری در توسعه ناوگان و زیرساخت‌های بندری، فرصت‌های اقتصادی قابل‌توجهی برای فعالان این صنعت ایجاد کرده و از سوی دیگر، حجم بالای سفارش‌های ساخت کشتی، تحولات ژيوپلیتیکی، نوسانات قیمت سوخت و تغییر مسیرهای تجاری، چالش‌های مهمی را پیش روی شرکت‌های کشتیرانی قرار داده است.
در چنین شرایطی، نوسازی ناوگان، ارتقای بهره‌وری عملیاتی، توسعه فناوری‌های کم‌کربن و رصد مستمر تحولات بازار جهانی، از جمله الزامات اساسی برای حفظ و ارتقای قدرت رقابتی شرکت‌های کشتیرانی در عرصه تجارت بین‌المللی به شمار می‌رود.
