ایسنا: بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی سازمان هدفمندسازی یارانهها نشان میدهد در مردادماه 1405، تعداد افراد قرار گرفته در دهکهای اول تا سوم به 28 میلیون رسیده است، مقایسه این ارقام با ماههای قبل نشان میدهد جمعیت دهکهای پایین در مردادماه افزایش محسوسی داشته است.
بر اساس آخرین واریز یارانه نقدی (اول مرداد ماه) 73 میلیون و 437 هزار و 712 نفر در قالب دهکهای اول تا نهم یارانه گرفتهاند که نشان میدهد امسال جمعیت یارانهبگیران کاهش نیافته است؛ با این حال در برخی ماهها تغییراتی در دهک برخی خانوارها رخ میدهد که علت آن بهروزرسانی اطلاعات درآمد، دارایی، تراکنشهای بانکی خانوارها و سایر شاخصهای مورد استفاده در پایگاه رفاه ایرانیان است.
پس از آنکه دولت در راستای قانون بودجه 1404 مصوب مجلس ملزم به حذف یارانه دهکهای پردرآمد شد، تا پایان سال گذشته حدود 9 میلیون نفر از لیست یارانهبگیران سه دهک 8 تا 10 خارج شدند که جمعیت افراد مشمول یارانه تا اسفند سال گذشته به 73.4 میلیون نفر رسید. در حال حاضر نیز تقریبا همین تعداد افراد مشمول دریافت یارانه نقدی هستند. از ابتدای سال جاری تاکنون جمعیت افراد مشمول یارانه در دهکهای اول تا سوم و همچنین چهارم تا نهم افزایش داشته است.
آمارهای منتشر شده از سوی سازمان هدفمندسازی یارانهها نشان میدهد در مردادماه 1405، تعداد افراد قرار گرفته در دهکهای اول تا سوم به 28 میلیون و 213 هزار و 143 نفر و جمعیت دهکهای چهارم تا نهم به 45 میلیون و 224 هزار و 569 نفر رسیده است؛ به این ترتیب در مجموع حدود 73 میلیون و 438 هزار نفر در این دو گروه مشمول دریافت یارانه نقدی بودهاند. مقایسه این ارقام با ماههای قبل نشان میدهد جمعیت دهکهای پایین در مردادماه افزایش محسوسی داشته است، در حالی که در دهکهای چهارم تا نهم نیز روند افزایشی ادامه یافته است.
اکنون طبق اعلام مرکز آمار، رقم فعلی جمعیت کشور 87 میلیون و 73 هزار و 554 نفر برآورده شده است که 73 میلیون 437 هزار و 712 نفر یارانه میگیرند و 13 میلیون و 635 هزار و 842 نفر از لیست یارانهبگیران حذف هستند.
افزایش 47 هزار نفری جمعیت دهکهای اول تا سومبر اساس آخرین آمار اعلامشده، در مردادماه امسال 28 میلیون و 213 هزار و 143 نفر در دهکهای اول تا سوم قرار داشتهاند. این رقم در تیرماه 28 میلیون و 165 هزار و 787 نفر بود. به این ترتیب، جمعیت سه دهک پایین درآمدی در فاصله تیر تا مرداد 47 هزار و 356 نفر افزایش یافته است.
این در حالی است که در خردادماه، جمعیت دهکهای اول تا سوم 28 میلیون و 168 هزار و 919 نفر اعلام شده بود؛ بنابراین تعداد افراد این گروه در تیرماه حدود 3000 نفر کاهش یافت، اما در مردادماه مجددا روند افزایشی پیدا کرد.
در اردیبهشت نیز 27 میلیون و 917 هزار و 269 نفر در سه دهک نخست قرار داشتند. در نتیجه، طی فاصله اردیبهشت تا مرداد، جمعیت این سه دهک حدود 296 هزار نفر افزایش داشته است.
یارانهبگیران واقعی سه دهک نخست چقدرند؟در کنار جمعیت دهکی، آمار پرداخت یارانه نیز قابل توجه است. در مردادماه، یارانه نقدی مرحله 186 برای 10 میلیون و 386 هزار و 299 سرپرست خانوار در دهکهای اول تا سوم واریز شد.
مقایسه این رقم با تیرماه نشان میدهد تعداد سرپرستان خانواری که یارانه این سه دهک را دریافت کردهاند، از 10 میلیون و 367 هزار و 898 نفر در تیرماه به 10 میلیون و 386 هزار و 299 نفر در مردادماه رسیده است؛ یعنی 18 هزار و 401 سرپرست خانوار بیشتر.
یارانه هر فرد در این سه دهک همچنان 400 هزار تومان بوده و سازمان هدفمندسازی در مردادماه حدود 112 هزار و 852 میلیارد ریال برای این گروه پرداخت کرده است.
دهکهای چهارم تا نهم؛ افزایش 49 هزار نفری در یک ماهدر گروه دهکهای چهارم تا نهم نیز جمعیت مشمول یارانه در مردادماه افزایش یافته است. بر اساس آمار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی که در اطلاعیههای مرتبط با پرداخت یارانه منتشر شده، جمعیت این گروه در مردادماه به 45 میلیون و 224 هزار و 569 نفر رسیده است.
این رقم در تیرماه 45 میلیون و 175 هزار و 444 نفر بود؛ بنابراین طی یک ماه 49 هزار و 125 نفر به جمعیت این گروه اضافه شده است.
در خردادماه نیز جمعیت دهکهای چهارم تا نهم 45 میلیون و 175 هزار و 61 نفر اعلام شده بود؛ بنابراین افزایش خرداد تا تیر بسیار محدود و در حدود 383 نفر بوده، اما در فاصله تیر تا مرداد رشد بسیار بیشتری ثبت شده است.
مقایسه با اردیبهشت نیز نشان میدهد جمعیت این گروه از 45 میلیون و 32 هزار و 682 نفر در اردیبهشت به 45 میلیون و 224 هزار و 569 نفر در مرداد رسیده است؛ یعنی طی سه ماه حدود 192 هزار نفر به جمعیت دهکهای چهارم تا نهم اضافه شدهاند.
در مردادماه، سازمان هدفمندسازی یارانهها اعلام کرد یارانه نقدی مرحله 186 برای 15 میلیون و 670 هزار و 998 سرپرست خانوار در دهکهای چهارم تا نهم واریز شده است. مبلغ این یارانه نیز برای هر فرد 300 هزار تومان بوده و مجموع اعتبار پرداختی به این گروه حدود 135 هزار و 103 میلیارد ریال اعلام شده است.
این رقم در تیرماه 15 میلیون و 655 هزار و 859 سرپرست خانوار بود؛ بنابراین تعداد سرپرستان دریافتکننده یارانه در این گروه در فاصله یک ماه حدود 15 هزار نفر افزایش داشته است.
مجموع یارانهبگیران به حدود 73.4 میلیون نفر رسیدجمع دو گروه اصلی دریافتکننده یارانه در مردادماه نشان میدهد حدود 73 میلیون و 437 هزار و 712 نفر در دهکهای اول تا نهم قرار داشتهاند.
به بیان دیگر، در مردادماه حدود 28.2 میلیون نفر در سه دهک نخست و حدود 45.2 میلیون نفر در دهکهای چهارم تا نهم قرار داشتهاند.
این ارقام نشان میدهد اگرچه سیاست حذف یارانه دهکهای پردرآمد در سالهای گذشته موجب خروج بخشی از جمعیت از فهرست دریافتکنندگان شده، در سال جاری حذف قابل توجهی صورت نگرفته و همچنان بخش بزرگی از جمعیت کشور در یکی از دو گروه مشمول یارانه نقدی قرار دارد.
چرا تعداد یارانهبگیران ماهبهماه تغییر میکند؟تغییر تعداد افراد قرارگرفته در دهکها لزوما به معنای تولد یا خروج واقعی افراد از جمعیت کشور نیست. دهکبندی بر اساس دادههای اقتصادی خانوارها انجام میشود و با بهروزرسانی اطلاعات درآمد، دارایی، تراکنشهای بانکی و سایر شاخصهای مورد استفاده در پایگاه رفاه ایرانیان، جایگاه برخی خانوارها میتواند تغییر کند.
افزایش 251 هزار و 650 نفری جمعیت دهکهای اول تا سوم در خردادماه نمونهای از این جابهجایی است. در مقابل، در تیرماه جمعیت این سه دهک اندکی کاهش یافت و در مردادماه مجددا افزایش پیدا کرد.
بنابراین، افزایش یا کاهش ماهانه این ارقام را نباید صرفا به افزایش یا کاهش فقر تعبیر کرد؛ بخشی از تغییرات میتواند ناشی از بهروزرسانی پایگاه اطلاعاتی و جابهجایی خانوارها میان دهکهای درآمدی باشد.
سیاست دولت برای هدفمندکردن یارانهها وارد مرحله جدیتری شده استدولت چهاردهم از سال گذشته اجرای سیاست حذف یارانه خانوارهای پردرآمد را با تمرکز بر دهکهای بالای درآمدی آغاز کرد؛ سیاستی که در سه ماه مرداد، شهریور و مهر 1404 به حذف حدود 9 میلیون نفر از فهرست دریافتکنندگان یارانه منجر شد. همزمان وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تاکید کرد که هدف دولت، اختصاص منابع حمایتی به خانوارهای نیازمند و جلوگیری از پرداخت یارانه به گروههای پردرآمد است.
بر اساس قانون بودجه و سیاستهای دولت، حذف یارانه خانوارهای پردرآمد در سال 1404 با جدیت بیشتری دنبال شد. در این چارچوب، دهکهای هشتم، نهم و دهم در کانون بررسی قرار گرفتند و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با استفاده از اطلاعات «پایگاه رفاه ایرانیان» اقدام به شناسایی خانوارهای برخوردار کرد.
روایت وزیر رفاه از فلسفه حذف یارانه دهکهای پردرآمداحمد میدری - وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی - بارها بر این نکته تاکید کرده که منابع محدود دولت باید به سمت خانوارهای نیازمند هدایت شود.
میدری در توضیح سیاست دولت گفته که قرار نیست یارانه به شکل یکسان میان همه گروههای درآمدی توزیع شود و هدف، حمایت بیشتر از گروههای پایین درآمدی است.
یکی از اصلاحاتی که در همین راستا صورت گرفت پرداخت کالابرگ یک میلیون تومانی غیرنقدی به ازای هر نفر به تمامی دهکهای درآمدی با استفاده از منابع انتقال ارز ترجیحی از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره است؛ سیاستی که از دی ماه سال گذشته آغاز شد. بر مبنای این برنامه قرار بود مبلغ کالابرگ بر اساس نرخ تورم افزایش یابد که هنوز این مساله محقق نشده اما علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد وعده داده که افزایش رقم کالابرگ در دولت در دست بررسی است.
معیارهای جدید؛ فاصله گرفتن از دهکبندی سنتیدر ادامه مسیر، دولت به سمت استفاده از شاخصهای دقیقتر درآمدی و دارایی حرکت کرده است. بر اساس آییننامه جدید، شاخصهایی مانند درآمد خانوار، ارزش املاک و خودروهای خانوار نیز در شناسایی افراد برخوردار مورد توجه قرار گرفتهاند.
این تغییر میتواند به معنای فاصله گرفتن تدریجی از «دهک» به عنوان تنها معیار حذف یارانه باشد؛ چراکه ممکن است دو خانوار در یک دهک قرار داشته باشند اما از نظر دارایی، درآمد و توان مالی تفاوت قابل توجهی با یکدیگر داشته باشند.
