حسین راغفر، اقتصاددان، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی ایلنا، درباره اظهارات اخیر ريیسکل بانک مرکزی پیرامون «رشد نقدینگی باکیفیت» و در پاسخ به این پرسش که نقدینگی باکیفیت چه تفاوتی با سایر انواع نقدینگی دارد، چه اثری بر اقتصاد خواهد داشت و آیا افزایش نقدینگی ناشی از رشد ذخایر ارزی میتواند به تورم منجر شود، اظهار کرد: نقدینگی بهتنهایی بر تورم اثرگذار است، اما عامل اصلی افزایش نقدینگی و تورم، شوکهای ارزی است که از سوی دولت و بانک مرکزی به اقتصاد تحمیل میشود.
وی ادامه داد: محاسبات و مطالعات انجامشده نیز نشان میدهد که سهم شوکهای ارزی در ایجاد تورم بسیار بیشتر از اثر نقدینگی است و نقدینگی با فاصله قابل توجهی در جایگاه دوم قرار دارد.
این اقتصاددان با تاکید بر اینکه نحوه هدایت نقدینگی اهمیت بیشتری از حجم آن دارد، گفت: آنچه اهمیت دارد، تاثیر نقدینگی بر معیشت و سفره مردم است. تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد اقتصادهایی که از تولید صنعتی قدرتمند برخوردارند، حجم نقدینگی بالایی نیز دارند، اما با تورم مواجه نیستند و حتی در برخی موارد تورم منفی را تجربه میکنند. برای نمونه، در ژاپن حجم نقدینگی حدود دو و نیم برابر تولید ناخالص داخلی است، اما این نقدینگی در خدمت تولید قرار دارد.
راغفر افزود: به نظر میرسد منظور ريیسکل بانک مرکزی از «نقدینگی باکیفیت» نیز همین باشد که نقدینگی در مسیر تولید به کار گرفته شود، اما در شرایط فعلی اقتصاد ایران هیچ شواهدی مبنی بر هدایت نقدینگی به سمت تولید مشاهده نمیشود.
وی با بیان اینکه بخش عمده نقدینگی کشور در اختیار نهادهای قدرت و شبکه بانکی قرار دارد، اظهار داشت: این نهادها سهم اصلی خلق نقدینگی را بر عهده دارند و منابع را به جای هدایت به سمت تولید، به فعالیتهای نامولد، سفتهبازی و سوداگری سوق میدهند.
این اقتصاددان تصریح کرد: تا زمانی که ساختار معیوب اقتصاد اصلاح نشود، صرف سخن گفتن از اصلاح نقدینگی کافی نیست و نمیتواند نشانهای از بهبود ساختارهای اقتصادی کشور باشد.
راغفر درباره احتمال منظور ريیسکل بانک مرکزی از افزایش نقدینگی باکیفیت ناشی از رشد ذخایر ارزی نیز گفت: ممکن است منظور این باشد که بخشی از منابع ارزی کشور به ریال تبدیل شده و همین موضوع موجب افزایش نقدینگی در داخل شده است، اما به نظر من این برداشت با شواهد موجود همخوانی ندارد. ضمن اینکه اگر چنین اتفاقی رخ داده باشد، مسيولیت آن بر عهده خود بانک مرکزی است.
وی ادامه داد: بخشی از این موضوع ممکن است به سیاست فروش ارز تا سقف هزار دلار به هر کارت ملی یا اختصاص منابع ارزی برای واردات خودرو مربوط باشد؛ فرآیندی که در نهایت به تبدیل منابع ارزی به ریال و افزایش نقدینگی داخلی منجر میشود.
راغفر در پایان تاکید کرد: در ادبیات اقتصادی، نقدینگی باکیفیت به نقدینگی گفته میشود که در خدمت تولید، خلق ارزش افزوده، افزایش تولید کالا و خدمات و ایجاد اشتغال قرار گیرد. اگر قرار باشد از اصطلاح «نقدینگی باکیفیت» استفاده شود، باید منظور همین نوع نقدینگی باشد، نه صرف افزایش حجم پول در اقتصاد.
گفتوگو: مهدیانی
