به گزارش خبرنگار ایلنا، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری در رویداد "معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور" که صبح امروز (شنبه 3 مردادماه 1405) در سالن اجلاس سران برگزار شد، گفت: ایران توانست نوآوری ایجاد کند، اما هنوز نتوانسته نوآوری را به تحول ساختاری اقتصاد تبدیل کند.
وی ادامه داد: اگر بخواهیم از رشد خطی عبور کنیم و به جهش برسیم، باید نگاه و چارچوبهای حکمرانی خود را تغییر دهیم.
وی ادامه داد: فناوری، نوآوری و قابلیت 3 مفهوم متفاوتی هستند که گاهی به اشتباه به جای یکدیگر استفاده میشوند.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری با بیان اینکه فناوری حاصل ترکیب دانش، تجربه و ابزار برای تولید یک محصول جدید است، ادامه داد: زمانی که این فناوری بتواند ارزش اقتصادی، اجتماعی یا سیاسی ایجاد کند، به نوآوری تبدیل میشود؛ بنابراین هر فناوری الزاما نوآوری نیست.
شرط تبدیل علم و فناوری به قدرت پایدار ملی
معاون علمی ريیسجمهور با ذکر نمونه تاکسیهای اینترنتی گفت: در این نمونه، نه خودرو تغییر کرده، نه راننده و نه مسافر، بلکه مدل کسبوکار تغییر کرده و همین تغییر، نوآوری ایجاد کرده است.
افشین افزود: مسیر مطلوب کشور باید حرکت از فناوری به نوآوری و از نوآوری به قابلیت باشد؛ زیرا تنها در این صورت است که علم و فناوری به قدرت پایدار ملی تبدیل خواهد شد.
علم برای توسعه کافی نیست
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری با مرور روند توسعه فناوری در کشور طی دو دهه گذشته گفت: در سالهای نخست، تمرکز اصلی بر توسعه علم، افزایش تولید مقاله، گسترش دانشگاهها و ارتقای جایگاه علمی ایران بود و این مسیر دستاوردهای مهمی به همراه داشت. در ادامه، توسعه شرکتهای دانشبنیان، مراکز رشد، شتابدهندهها، صندوقهای پژوهش و فناوری و زیرساختهای تجاریسازی نیز در دستور کار قرار گرفت، اما این پرسش مطرح است که آیا همه این ظرفیتها توانستهاند به خلق ثروت، قدرت و اثرگذاری اجتماعی منجر شوند؟
افشین ادامه داد: علم بهتنهایی برای توسعه کافی نیست و زمانی ارزشمند است که بتواند به فناوری، نوآوری و به قابلیت تبدیل شود.
ایران در زمین قواعد دیگران بازی کرد
معاون علمی ريیسجمهور با اشاره به اینکه ایران در سالهای گذشته عمدتا در چارچوب قواعد نظام علمی جهانی حرکت کرده است، گفت: ما توانستیم ظرفیت علمی کشور را افزایش دهیم، نیروی انسانی تربیت کنیم و جایگاه علمی خود را ارتقا دهیم، اما کمتر توانستیم قواعد جدیدی خلق کنیم یا نظام دانشی تازهای بسازیم.
افشین افزود: عمده تلاش ما بر بهبود عملکرد در همان چارچوبهای پذیرفتهشده جهانی متمرکز بود؛ یعنی یاد گرفتیم چگونه مقاله بیشتری تولید کنیم، اما کمتر به تغییر قواعد بازی اندیشیدیم.
وی با بیان اینکه بنیاد علم باید زمینه شکلگیری افرادی را فراهم کند که بتوانند پارادایمهای جدید خلق کنند، گفت: جهشهای بزرگ علمی و فناوری زمانی رخ میدهد که قواعد موجود تغییر کند.
گذار از علم به نوآوری
وی با اشاره به تغییر رویکرد سیاستهای علم و فناوری در سالهای اخیر اظهار کرد: امروز دیگر صرفا از «علم و فناوری» سخن نمیگوییم، بلکه باید از «علم، فناوری، نوآوری و قابلیت» صحبت کنیم.
افشین خاطرنشان کرد: فناوری زمانی ارزشمند است که به بازار راه پیدا کند، نوآوری ایجاد کند و در نهایت به قابلیت پایدار و تکرارپذیر تبدیل شود؛ قابلیتی که بتواند قدرت ملی، تابآوری و توسعه مستمر کشور را به همراه داشته باشد.
وی افزود: در سالهای اخیر، جهتگیری سیاستهای علم و فناوری کشور از تمرکز صرف بر تولید علم به سمت تکمیل زنجیره نوآوری تغییر کرده و شکلگیری شتابدهندهها، مراکز رشد، صندوقهای سرمایهگذاری، کارخانههای نوآوری و قوانین حمایتی، نشانه این تغییر ریل است.
