رویداد24- رحیم محمدزاده: نامش بالای هیچ خبری نیست، اما ته جدول سهامداران چند نماد بزرگ بانکی و صنعتی پیدا می‌شود. کانال‌های تخصصی بورس برآورد می‌کنند که حدود 40 هزار میلیارد تومان از ارزش بازار سرمایه ایران به یک سهامدار حقیقی تعلق دارد: ستاره منصوبی.
پرده اول؛ مواجهه با بزرگترین سرمایه گذار حقیقی بورس از نزدیکترکیب برآوردی پورتفوی او کم‌نظیر است و تکیه آن بر بانک و قند است:
• حدود 20 همت در بانک پاسارگاد (وپاسار)
• حدود 7 همت در آریان
• حدود 5 همت در قند بیستون (قیستو)
• حدود 2.3 همت در بانک تجارت (وتجارت)
• حدود 1.4 همت در بانک صادرات (وبصادر)
• حدود 1.3 همت در غبشهر
• حدود 270 میلیارد تومان در قند تربت جام (قجام)
این اعداد برآورد غیررسمی‌اند و نه صورت‌حساب رسمی. اما اگر حتی نیمی از آن درست باشد، با یکی از بزرگترین سرمایه‌گذاران حقیقی بورس تهران روبه‌رو هستیم.
پرده دوم: ردپایی که در دفاتر ثبت شرکت‌ها ماندبورس چهره مالک را پنهان می‌کند، اما دفاتر ثبت شرکت‌ها حافظه بهتری دارند. بر اساس گزارش‌های موجود، منصوبی در گذشته ريیس هیيت‌مدیره «بازرگانی سپید استوار آسیا» بوده است. این شرکت 18 تیر 1387 ثبت شد و کارش واردات و صادرات دانه‌های روغنی، غلات و حبوبات و گشایش اعتبار است. سوابق تغییرات آن در روزنامه رسمی تا دی 1403 ثبت شده، با 35 آگهی. همینجا ردپای یک خاندان معروف نمایان شده است.
منصوبی بین 1390 تا 1395 نایب‌ريیس هیيت‌مدیره «افق تجارت پیام» بوده است. در آگهی 8 شهریور 1394، «سعید مدلل» ريیس هیيت‌مدیره و ستاره منصوبی نایب‌ريیس است. نام خانوادگی آشنا برای دنبال کنندگان خبر سفره‌های رانتی.
پایگاه Decypha، که اطلاعات شرکت‌های خاورمیانه را گردآوری می‌کند، پروفایلی با نام «Setara Mansoby» دارد. طبق آن، او در سال 2015 مالک 2.59 درصد از بانک پاسارگاد معرفی شده است. این عدد به یک دهه پیش برمی‌گردد و میزان مالکیت امروز را نشان نمی‌دهد. برای آن باید سراغ گزارش‌های رسمی بانک و سوابق نقل‌وانتقال سهام رفت.
برخی منابع او را همسر مسعود مدلل می‌دانند. این ادعا هنوز به سند مستقلی تکیه ندارد و باید با همین احتیاط نقل شود.
پرده سوم: خاندانی که بازار را در مشت داردگروه مدلل، در معرفی خودش، از بیش از هفت دهه تجربه خانوادگی می‌گوید. این مجموعه با تکیه بر تاسیسات بندری در امیرآباد، انزلی، شهید رجایی و بندر امام خمینی کار می‌کند و در واردات دانه‌های روغنی و کنجاله دامی، روغن‌کشی و تصفیه، شکر، زراعت و دامپروری فعال است.
ریشه این امپراتوری به کرمانشاه برمی‌گردد. بنیان‌گذار آن فردی به نام «عبدالعلی مدلل» است که او را «پدر دانه‌های روغنی ایران» نامیده‌اند و در دهه 70 با مجتمع ماهیدشت پایه‌های شبکه‌ای را گذاشت که امروز روغن، نهاده، سیمان و آب معدنی را در بر می‌گیرد. برند‌هایی مثل نازگل (ماهیدشت)، غنچه (کشت و صنعت شمال)، کلهر دانه جنوب و نابدانه به همین مجموعه تعلق دارند. در این میان، جواد مدلل مدیریت اصلی را در دست داشته و مسعود مدلل بیشتر در بخش واردات و شرکت‌های بازرگانی خانواده دیده می‌شود.
«سلطان نهاده‌ها»رسانه‌ها برای این گروه لقب ساخته‌اند. پس از «سلطان ارز» و «سلطان قیر» و «سلطان سکه» و «سلطان خودرو»، نوبت به «سلطان نهاده‌های دام و طیور و روغن» رسیده که فعالیتش با انحصار گره خورده است. می گویند وزارت جهاد کشاورزی برای تامین نهاده‌های دامی و روغن به شدت به این گروه وابسته است.
قدرت این گروه را یکی از نمایندگانش در خوزستان در خرداد 1398 با صراحت شرح داده است. وقتی از گروه خواسته شد درباره بدهی و ارز دریافتی توضیح بدهد، حمید اسماعیلی نماینده این شرکت در خوزستان به تسنیم گفت قیمت کالا به موجودی انبار‌های این گروه بستگی دارد و بدون آن، تنظیم بازار به هم می‌ریزد. یعنی آن‌که باید پاسخگو باشد، به‌جای پاسخ، از ظرفیت بازار برای بقای خود دفاع کرد.
پرده چهارم: پرونده 650 میلیون یورونام مسعود مدلل بیش از هرجا در پرونده «رانت 650 میلیون یورویی» مطرح شد. به روایت تابناک، او از طریق «شرکت بازرگانی سپیداستوار آسیا» و به نمایندگی از سه شرکت وابسته (اشکان طیور غرب، مجتمع کارخانجات کشت و صنعت شمال و کشت و صنعت روغن نباتی ماهیدشت) به تخصیص ویژه 650 میلیون یورو برای واردات روغن و مواد روغنی رسیده بود.
احمد توکلی خطاب به علی لاریجانی در دوره ریاست او بر مجلس گفته بود بانک مرکزی متعهد شده این ارز را برای آن تاجر تامین کند تا کشتی‌ها بدون خرید فوری ارز از بانک مرکزی تخلیه شوند. تیرماه 1397 مدلل با 149 میلیون یورو در صدر دریافت‌کنندگان ارز دولتی بود.
پرده پنجم: وام‌ها و فهرست محمود صادقیمحمود صادقی، نماینده سابق مجلس زمانی فهرست بدهکاران عمده بانک سرمایه را منتشر کرد. در آن فهرست، فردی با نام مدلل 575 میلیارد تومان وام گرفته بود و نام ریخته‌گران هم با 622 میلیارد تومان آمده بود. تجارت‌نیوز می‌گوید نام‌هایی مثل هدایتی، مدلل، ریخته‌گران و اقدامیان سال‌ها کنار بانک سرمایه شنیده شده است.
پرده ششم: غول ارز ترجیحیاینجا ارقام سنگین می‌شوند. بر پایه گزارش بانک مرکزی، از میان 12 شرکتی که از ابتدای 1404 تا پایان آذر همان سال بیشترین ارز ترجیحی را گرفتند، 4 شرکت به گروه مدلل تعلق داشت و مجموعا حدود 1.335 میلیارد دلار دریافت کردند. کشت و صنعت مدلل ماهیدشت با بیش از 571 میلیون دلار در رتبه اول بود و کلهر دانه جنوب (171 میلیون) و نابدانه مدلل (159 میلیون) در رتبه‌های بعدی بودند.
تجارت‌نیوز برای شش ماهه نخست 1404 نوشته که شش شرکت وابسته به این گروه حدود 22 درصد از کل ارز ترجیحی توزیع‌شده را گرفته‌اند، از مجموع بیش از 5 میلیارد دلار. نبض بورس شکاف را این‌طور نشان می‌دهد: نرخ ترجیحی 28٬500 تومان در برابر میانگین بازار آزاد 98 هزار و 317 تومان، و برآورد 94 هزار میلیارد تومان یارانه پنهان برای پنج شرکت این گروه. این برآورد از خود همان رسانه است.
پرده هفتم: خروج صافولا و گره‌ای به نام غبشهراینجا قصه به بورس برمی‌گردد. صافولا، غول غذایی سعودی، دهه‌ها در ایران بود. در دهه 90 میلادی شرکتی مشترک به نام صافولا بهشهر تاسیس شد و برند‌هایی مثل لادن، بهار و نسترن با سرمایه این مجموعه اداره می‌شدند. سهم این گروه از بازار روغن ایران 35 تا 60 درصد برآورد می‌شد. در ژانویه 2025 صافولا اعلام کرد کل فعالیت خود در ایران را به مبلغ 705 میلیون ریال سعودی (حدود 188 میلیون دلار) فروخته است.
خریدار که بود؟ گزارش ها نشان می دهد پس از خروج صافولا، خانواده مدلل سهام آن را در اختیار گرفتند.
طبق شفاف‌سازی گروه صنعتی بهشهر (غبشهر) در کدال، 80 درصد این شرکت در اختیار صافولا بهشهر بود. همان اطلاعیه می‌گوید سهام از 10 دی 1403 به شرکتی جدید واگذار شده، اما مراحل قانونی انتقال هنوز کامل نشده بود. نماد غبشهر در پورتفوی برآوردی ستاره منصوبی هم هست. این دو واقعیت کنار هم یک سرنخ پژوهشی خوب می‌دهند، اما سند نمی‌شوند. ثبت‌های بعدی کدال باید نشان دهد خریدار نهایی چه کسی بوده و آیا منصوبی در این ماجرا نقشی دارد.
سفره رانتی ارز ترجیحی به این راحتی جمع نمی شود و تا زمانی که این سفره پهن است، ردپای گروه‌هایی نظیر مدلل و سوسوی چهره هایی چون ستاره منصوبی را باید در بازار دنبال کرد.
