به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنا، بانکها معمولا عملکرد خود را با مجموعهای از اعداد و درصدها مانند میزان منابع، حجم تسهیلات، تعداد وامهای پرداختشده، رشد سپردهها یا سهم از بازار روایت میکنند؛ اما عدد در نظام بانکی فقط یک شاخص حسابداری نیست؛ پشت هر رقم، یک تصمیم درباره تخصیص منابع وجود دارد و پشت هر تسهیلات نیز یک خانوار، یک بنگاه، یک سرمایهگذاری یا یک نیاز اجتماعی قرار گرفته است.
بانک ملی ایران به عنوان یکی از بزرگترین بانکهای کشور، در تابستان 1405 مجموعهای از اعداد قابل توجه را در حوزههای مختلف ثبت کرده است. پرداخت بیش از 69 میلیارد و 702 میلیون دینار ارز اربعین به بیش از 421 هزار زاير، پرداخت 25 هزار و 684 فقره وام ازدواج و 17 هزار و 41 فقره تسهیلات فرزندآوری در چهار ماه نخست سال، تنها بخشی از این اعداد است.
اما پرسش مهمتر از اینکه چقدر پرداخت شده، این است که این اعداد درباره نقش بانک ملی در اقتصاد و زندگی خانوارهای ایرانی چه میگویند؟
69 میلیارد دینار؛ وقتی یک خدمت بانکی به عملیات ملی تبدیل میشود
یکی از بزرگترین اعداد کارنامه تابستانی بانک ملی به ارز اربعین مربوط است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده در، بانک ملی ایران در جریان طرح ارز اربعین 1405 بیش از 69 میلیارد و 702 میلیون دینار عراق به بیش از 421 هزار زاير پرداخت کرده و حدود 46 درصد کل ارز اربعین پرداختشده در شبکه بانکی از مسیر این بانک انجام شده است. فروش ارز نیز از 20 تیر تا 12 مرداد ماه انجام شد و سقف خرید برای هر زاير واجد شرایط 200 هزار دینار بود.
اگر رقم کل ارز پرداختشده را بر تعداد دریافتکنندگان تقسیم کنیم، متوسط ارز اختصاصیافته به هر زاير حدود 165 هزار دینار خواهد بود. این البته به معنای آن نیست که همه زايران دقیقا همین میزان ارز دریافت کردهاند؛ بلکه صرفا متوسط ریاضی پرداختها است.
اهمیت این عدد در همین جا متوقف نمیشود. ارز اربعین برخلاف بسیاری از خدمات ارزی، با یک تقاضای متمرکز و فصلی مواجه است؛ یعنی شبکه بانکی باید در یک بازه زمانی محدود، حجم بالایی از درخواستها را ثبت، احراز و پاسخ دهد.
به همین دلیل، سهم 46 درصدی بانک ملی را میتوان از زاویه دیگری نیز دید؛ اینکه این عدد نشانهای از ظرفیت عملیاتی بانک برای اجرای یک ماموریت گسترده ارزی است. در این عملیات، بانک علاوه بر شعب خود از ظرفیت خدمات غیرحضوری نیز استفاده کرد.
با این حال، یک نکته تحلیلی نباید نادیده گرفته شود؛ حجم عملیات ارزی با میزان سودآوری بانک یکسان نیست. وقتی گفته میشود بانک ملی 46 درصد ارز اربعین را تامین کرده، این به معنای کسب 46 درصد درآمد یا سود بازار ارز نیست. این عدد بیشتر از وزن بانک در اجرای این خدمت حکایت دارد.
در واقع، این نخستین درس هر عدد یک داستان است؛ اینکه یک عدد بزرگ لزوما به معنای درآمد بزرگ نیست؛ گاهی نشاندهنده گستره خدمترسانی و ایفای نقش سیاستی بانک است.
42 هزار وام؛ داستان اعتباراتی که وارد زندگی خانوار میشود
داستان دوم به تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و فرزندآوری مربوط است؛ حوزهای که در آن، بانکها علاوه بر ملاحظات تجاری، مجری بخشی از سیاستهای اجتماعی دولت نیز هستند.
بانک ملی ایران اعلام کرده است که در چهار ماه نخست سال 1405، 25 هزار و 684 فقره وام قرضالحسنه ازدواج به ارزش بیش از 8 هزار میلیارد تومان پرداخت کرده است. این میزان پرداخت در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته بیش از دو برابر شده و به طور متوسط روزانه حدود 214 فقره وام ازدواج پرداخت شده است.
این عدد را اگر از زاویه دیگری نگاه کنیم، نشان میدهد بانک ملی در هر روز کاری با صدها پرونده مرتبط با شروع زندگی مشترک مواجه بوده است. همین موضوع در تسهیلات فرزندآوری نیز وجود دارد.
بانک ملی ایران در چهار ماه نخست سال جاری 17 هزار و 41 فقره تسهیلات قرضالحسنه فرزندآوری به ارزش 15 هزار و 888 میلیارد ریال پرداخت کرده است.
بر این اساس، متوسط مبلغ هر تسهیلات فرزندآوری حدود 93 میلیون تومان بوده است.
اگر دو عدد ازدواج و فرزندآوری را کنار هم بگذاریم، در چهار ماه نخست امسال بیش از 42 هزار فقره تسهیلات در این دو حوزه پرداخت شده است؛ یعنی در مقیاس خانوار، دهها هزار پرونده اعتباری به منابع بانکی متصل شدهاند.
از منابع بزرگ تا سوال اصلی؛ پول بانک ملی به کجا میرود؟
اما داستان اصلی در مقیاس بزرگتر شکل میگیرد؛ جایی که موضوع از تعداد وامهای خرد فراتر میرود و به نحوه تخصیص منابع یک بانک بزرگ دولتی مربوط میشود.
بانک ملی در ماههای گذشته از رشد منابع خود و عبور منابع از مرزهای بسیار بالا خبر داده بود و سرمایه بانک نیز پس از افزایش سرمایه به بیش از 420 همت رسید. اطلاعات رسمی بانک ملی نشان میدهد این افزایش سرمایه از حدود 124 همت به بیش از 420 همت انجام شده است.
البته باید میان سرمایه و منابع تفاوت گذاشت. افزایش سرمایه به معنای ورود همان میزان پول نقد جدید برای پرداخت تسهیلات نیست؛ بلکه در وهله نخست ساختار سرمایه و ظرفیت پذیرش ریسک و فعالیت اعتباری بانک را تقویت میکند.
بخشی از منابع باید در قالب تسهیلات تکلیفی مانند ازدواج و فرزندآوری به خانوارها برسد. بخشی نیز به نیازهای بنگاههای اقتصادی، سرمایه در گردش، تولید، تجارت و سایر فعالیتهای اقتصادی اختصاص پیدا میکند.
در نهایت، کنار هم گذاشتن اعداد تابستان 1405 یک تصویر چندلایه از بانک ملی ارايه میکند: 69.7 میلیارد دینار، روایت نقش بانک در تامین ارز اربعین است؛ 25 هزار و 684 فقره وام ازدواج، داستان بخشی از تامین مالی تشکیل خانواده؛ 17 هزار و 41 فقره تسهیلات فرزندآوری، روایت حمایت اعتباری از خانوار و سرمایهای در مقیاس 420 همت، بیانگر ابعاد ترازنامهای و ظرفیت بالقوه بانک است.
خبرنگار: مجتبی آزادیان
