به گزارش خبرآنلاین در مصوبه روزهای پایانی اسفند 1404 مقرر شده بود شورای عالی کار تا پیش از پایان شهریورماه درباره ترمیم مزد در سال 1405 تصمیم‌گیری کند؛ اما با وجود برگزاری چند جلسه، این موضوع هنوز به نتیجه نرسیده است. تشکیل کمیته مزد برای محاسبه رسمی هزینه‌های زندگی نیز انجام نشده؛ در حالی که طبق بند 2 ماده 41 قانون کار، حداقل دستمزد باید هزینه‌های زندگی را تامین کند.
هنگام تصویب دستمزد سال جاری، هزینه سبد معیشت خانوار کارگری با اتکا به آمار ماه‌های پیشین، 42 میلیون و 900 هزار تومان برآورد شده بود. اکنون فرامرز توفیقی، عضو پیشین کمیته مزد شورای عالی کار، می‌گوید محاسبات سبد معیشت براساس روش مورد استفاده این کمیته و با استناد به ارقام مرکز آمار ایران، به 91 میلیون و 300 هزار تومان رسیده است؛ رقمی که از بیش از دو برابر شدن هزینه‌های برآوردشده زندگی حکایت دارد.
هم‌زمان، آمارهای تورمی نیز از تشدید فشار بر خانوارها خبر می‌دهند. مرکز آمار ایران نرخ تورم سالانه و نقطه‌به‌نقطه شهریورماه را به‌ترتیب 73.6 و 89.8 درصد اعلام کرده است. تورم سالانه و نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها نیز به‌ترتیب 108.5 و 121 درصد بوده است. به این ترتیب، فشار تورمی بر اقلام مرتبط با معیشت از تورم عمومی بیشتر بوده است.
قدرت خرید دلاری مزد تقریبا نصف شد
حداقل دستمزد کارگر مجرد در پایان اسفند 1404، 21 میلیون و 825 هزار تومان و دستمزد کارگر متاهل بدون فرزند 22 میلیون و 325 هزار تومان تعیین شد. در 26 اسفند، با دلار 143 هزار و 700 تومانی، این دستمزدها معادل حدود 151.8 و 155.3 دلار بود.
اما با افزایش نرخ دلار به محدوده 267 هزار تومان، قدرت خرید دلاری حداقل مزد کارگر مجرد به حدود 81.7 دلار و کارگر متاهل بدون فرزند به 83.6 دلار کاهش یافت. به این ترتیب، قدرت خرید دلاری مزد در مقایسه با روزهای پایانی اسفند تقریبا نصف شده است.
در بازار طلا نیز روند مشابهی دیده می‌شود. در 26 اسفند، هر گرم طلای 18 عیار 16 میلیون و 600 هزار تومان قیمت داشت و یک کارگر مجرد با حداقل دستمزد خود می‌توانست حدود 1.31 گرم طلا بخرد. در روزهای پایانی مهرماه، با رسیدن قیمت هر گرم طلا به 26 میلیون و 496 هزار و 100 تومان، این میزان به حدود 0.82 گرم کاهش یافت. قدرت خرید کارگر متاهل بدون فرزند نیز از حدود 1.34 گرم به 0.84 گرم رسید.
گوشت، مرغ و روغن از دسترس مزد دورتر شدند
افزایش قیمت کالاهای اساسی، کاهش قدرت خرید را ملموس‌تر می‌کند. قیمت هر کیلوگرم گوشت گاو و گوساله از 915 هزار تومان در آذر 1404 به یک میلیون و 488 هزار تومان در فروردین و یک میلیون و 776 هزار تومان در شهریور 1405 رسید. قیمت هر کیلوگرم مرغ نیز در همین بازه از 149 هزار تومان به 258 هزار و سپس 305 هزار تومان افزایش یافت.
با حداقل دستمزد 22 میلیون و 325 هزار تومانی، یک کارگر متاهل بدون فرزند در آذرماه می‌توانست حدود 24.4 کیلوگرم گوشت گاو و گوساله یا نزدیک به 150 کیلوگرم مرغ بخرد. این میزان در پایان شهریور به حدود 12.6 کیلوگرم گوشت یا 73.2 کیلوگرم مرغ کاهش یافت. حتی از فروردین تا شهریور نیز قدرت خرید این دستمزد در برابر گوشت حدود 16 درصد و در برابر مرغ نزدیک به 15 درصد افت کرد.
تخم‌مرغ و روغن نیز از این روند مستثنا نبودند. قیمت هر شانه تخم‌مرغ از 195 هزار تومان در فروردین به 308 هزار تومان در شهریور رسید و توان خرید مزد را از حدود 114 شانه به 72 شانه کاهش داد. قیمت هر کیلوگرم روغن جامد نیز از حدود 105 هزار تومان در آذر سال گذشته به بیش از 481 هزار تومان در شهریور امسال رسید. در نتیجه، قدرت خرید حداقل مزد در برابر روغن از حدود 212 کیلوگرم به 46 کیلوگرم کاهش یافت.
این روند در شرایطی رخ داده که از دی‌ماه 1404 و هم‌زمان با حذف ارز ترجیحی 28 هزار و 500 تومانی، هزینه خوراکی‌ها افزایش چشمگیری داشته است. در کنار فشارهای خارجی و تحولات منطقه‌ای، شوک ارزی دی‌ماه و افزایش نرخ ارز مبادله‌ای نیز از عوامل اثرگذار بر افزایش هزینه‌های زندگی عنوان شده‌اند.
ترمیم مزد همچنان بلاتکلیف است
با وجود افزایش هزینه‌های زندگی و افت قدرت خرید کارگران، تصمیم‌گیری درباره ترمیم دستمزد همچنان به نتیجه نرسیده است. ادعاهایی نیز درباره مخالفت وزیر کار با افزایش دوباره مزد مطرح شده، اما ارزیابی قطعی این موضوع به شواهد و توضیحات رسمی بیشتری نیاز دارد.
در مقابل، اعضای تیم کارگری شورای عالی کار در نامه 21 مهرماه خود تاکید کرده‌اند که افزایش دستمزد و تقویت قدرت خرید کارگران در شرایط کنونی یک وظیفه ملی است.
اکنون پرسش اصلی این است که شورای عالی کار و وزارت کار چه زمانی به مصوبه پیشین درباره بازنگری مزد عمل خواهند کرد. در شرایطی که آمارهای تورمی و قیمت کالاهای اساسی از افزایش فاصله میان دستمزد و هزینه واقعی زندگی حکایت دارند، ادامه بلاتکلیفی می‌تواند فشار معیشتی بر خانوارهای کارگری را بیشتر کند.
متن کامل این گزارش به همراه نمودارهای آن را در این‌جا می‌توانید بخوانید.
223229
