به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنا، کشور ما امروز با ناترازی گاز دست و پنجه نرم می‌‌کند. شکاف میان تولید و مصرف در سال‌‌های اخیر از یک نوسان فصلی به بحران تبدیل شده و نه تنها صنایع و نیروگاه ها را در وضعیت قرمز قرار داده، بلکه به جایی رسیدیم که پیش بینی ها حاکی از این است که بخش خانگی نیز در فصل زمستان پیش رو از قطعی و یا محدودیت مصون نخواهد ماند و صنایع را نیز در مسیر استفاده از سوخت جایگزین خواهد کشاند.
ناترازی گاز در کشور در شرایطی است که بر اساس آخرین ارزیابی ها، از مجموع حدود 230 میلیون مترمکعب ظرفیت تولید گاز که به دلیل آسیب دیدگی ناشی از جنگ از مدار خارج شده بود، تنها 100 میلیون مترمکعب توانسته است مجددا به چرخه تولید بازگردد. با این حال، همچنان 130 میلیون مترمکعب از ظرفیت حیاتی کشور در وضعیت خارج از دسترس قرار دارد و این مدیریت شبکه را در زمستان امسال با چالش های جدی مواجه خواهد کرد.
به طوری که طبق پیش بینی‌ها؛ 11 استان کشور احتمال مواجهه با تنش گازی را دارند و در این بین مازندران، گلستان و خراسان شمالی در صدر فهرست استان هایی قرار دارند که با دشوارترین شرایط مواجه خواهند بود. ضمن اینکه بر اساس آنچه اعلام شده استان های تهران، البرز، سمنان، کرمان، اصفهان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، کردستان و خراسان رضوی نیز احتمالا بدون محدودیت یا نوسان نباشند.
در این اوضاع حل ماجرای واردات گاز از ترکمنستان که سال‌ها به دلیل اختلافات مالی و اصرار عشق‌آباد بر تسویه بدهی های معوق با چالش و حتی قطعی مواجه بود، می تواند تاحدی به رفع چالش کمک کند، گاز روسیه نیز باتوجه به تلاش مسکو برای یافتن بازار جدید پس از تحریم‌های غرب؛ یک گزینه شایان توجه است که دیپلماسی انرژی برای کاستن از فشار می تواند به صورت جدی تری به آن بپردازد.
در همین ارتباط علی بختیار در گفت‌وگو با ایلنا با اشاره به پیش‌‌بینی‌‌های هواشناسی مبنی بر زمستانی سخت و چالش های پیش‌رو و در ارزیابی تامین انرژی با توجه به وضعیت ناترازی گاز اظهار داشت: امسال با پیش بینی زمستانی سخت، شرایط دشوارتری برای تامین انرژی خواهیم داشت. اگرچه امیدواریم بارندگی های خوبی داشته باشیم تا تابستان مشکل آب و برق نداشته باشیم؛ اما تمهیدات تامین گاز باید به صورت ویژه و متفاوت از سال های گذشته اندیشیده شود.
وی افزود: ما به لحاظ فنی، تکنیکی و تجهیزات مشکل زیادی نداریم، بلکه مسيله اصلی ما کسری گاز است که به دلیل آسیب های جنگی به برخی پالایشگاه ها، به ناترازی های قبلی اضافه شده است. این موضوع با توجه به دوری استان های شمالی از مبادی تولید، این مناطق را با چالش و نگرانی جدی‌تری مواجه کرده است.
این عضو پیشین کمیسیون انرژی مجلس تصریح کرد: با توجه به شرایط کنونی تامین انرژی در کشور؛ ما حتما باید دیپلماسی گاز را به‌ویژه در حوزه کشورهای CIS و به‌طور مشخص ترکمنستان و همچنین روسیه با جدیت دنبال کنیم تا استان‌‌های شمالی را از کسری احتمالی گاز در زمستان برهانیم.
وی تاکید کرد: موضوع قیمت گاز دریافتی از ترکمنستان باید حل و فصل شود که می توانیم با صادرات و تامین گاز مورد نیاز ترکیه، این مسيله را رفع کنیم؛ به این صورت که 50 درصد گاز وارداتی را برای مصرف داخلی در استان های شمالی به کار بگیریم و مابقی را به ترکیه انتقال دهیم تا مجبور نباشیم طبق روال سال های گذشته، گاز ارسالی به این کشور را علی‌رغم تعهدات، محدود یا متوقف کنیم.
بختیار بیان کرد: در این راستا، سازمان برنامه و بودجه نیز باید به تعهدات خود برای پرداخت به‌موقع و به‌روز به طرف ترکمنستانی عمل کند تا جریان پایدار گاز در فصل سرد سال تضمین شود. از طریق وزارت خارجه و وزارت نفت باید مجددا رایزنی برای واردات گاز را از ترکمنستان دنبال کنیم و این امر کاملا به کارآمدی دیپلماسی ما بستگی دارد. چراکه به دلیل تحریم ها، ابعاد مشکل پیچیده تر شده است.
وی با بیان اینکه در استان های شمالی موضوع بیش از آنکه انتقال باشد، مشکل تامین گاز است و اگر تدبیر نشود، این استان ها قطعا دچار چالش خواهند شد، گفت: اکنون با توجه به ناترازی های انرژی، فشارهای زیادی متوجه بخش صنعت بوده است. حال آنکه برای مدیریت مصرف انرژی نباید همه‌چیز را روی دوش بخش صنعت بیندازیم.
این کارشناس انرژی ادامه داد: بعد از جنگ و طی سال های گذشته که با کسری برق و گاز مواجه بوده‌ایم، بخش صنعت همواره در معرض محدودیت و قطعی قرار گرفته تا نیاز انرژی بخش خانگی تامین شود. اکنون با توجه به اینکه منابع نفتی محقق نشده و سازمان مالیاتی فشار مضاعفی بر شرکت‌های تولیدی وارد کرده است، قطع مجدد گاز ضربه مهلکی به بخش تولید خواهد زد. بنابراین باید به گونه‌‌ای برنامه ریزی کنیم که بخش صنعت برای تامین انرژی، اولین گزینه ای نباشد که با محدودیت مواجه می شود.
وی یادآور شد: اکنون در برنامه های بلندمدت و میان مدت تامین گاز اشکالاتی وجود دارد؛ از جمله اینکه منابعی که باید از محل ماده 12 رفع موانع تولید رقابت‌پذیر به بخش تجدیدپذیر تخصیص می یافت، محقق نشده و منابع جدیدی نیز دیده نشده است. این در حالی است که بخش تجدیدپذیر می تواند در آینده کوتاه، وابستگی کشور به گاز را تا حد زیادی کاهش دهد.
بختیار تصریح کرد: ما حدود 55 هزار مگاوات پتانسیل انرژی خورشیدی و 44 هزار مگاوات توان تولید برق از انرژی بادی در طول 2500 کیلومتر از سواحل کشور داریم. این انرژی های پاک می توانند برق و گاز کشور را از باتلاق ناترازی نجات دهند، اما رقم اعتبارات تخصیصی برای انرژی بادی در حد صفر و برای انرژی خورشیدی نیز بسیار ناچیز است.
وی تاکید کرد: در این شرایط ما نیازمند ایجاد هاب برق تجدیدپذیر در کشور هستیم. در این رابطه باید یوتیلیتی لازم و تامین زمین را فراهم کرده و با ایجاد مشوق های جذاب، زمینه را برای ورود سرمایه گذاران داخلی و خارجی هموار کنیم. همچنین باید این شرایط را به وجود آوریم که برق تولیدی بخش خصوصی حداقل تا 50 درصد امکان صادرات داشته باشد؛ به این ترتیب مسيله قیمتی بخش برق نیز قابل حل خواهد بود.
این نماینده پیشین مجلس متذکر شد: اینکه مدام گفته شود به دلیل ناترازی برق، صادرات آن متوقف شود، فشار بر تولید را روزبه‌روز بیشتر می کند و اجازه نمی دهد چرخ انرژی کشور به‌خوبی بچرخد.
وی تاکید کرد: کشور ما در حوزه انرژی های فسیلی و تجدیدپذیر دارای پتانسیل بالا و منابع سرشاری است، اما به دلیل مدیریت نادرست و نگاه دولتی، در این بخش ها دچار کسری و ناترازی شده ایم. دولت باید کمتر در امور بخش خصوصی مداخله کند و بیشتر نقش تسهیل گر را داشته باشد تا شرایط برای رونق تولید انرژی فراهم شود. دولت به جای مداخله باید موانع را رفع کند؛ از جمله اینکه شرایط اخذ مجوزهای تولید در بخش انرژی تسهیل شده و سخت‌گیری ها کاهش یابد. فراموش نکنیم که ما یکی از بزرگ‌ترین دارندگان و تولیدکنندگان گاز جهانیم، اما در زمینه تجارت گاز بسیار عقب هستیم و در این حوزه تنها یک درصد سهم داریم؛ در حالی که باید در زمینه سواپ، ترانزیت، صادرات و مبادله گاز نقش پررنگی ایفا کرده و جایگاه واقعی خود را به عنوان هاب گازی منطقه تثبیت کنیم.
