جدال میان هزینه و فایده در هوشواره‌ها/ ارزش اقتصادی هوش‌مصنوعی در حال نمایان شدن است

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا)، سرمایه‌گذاری شرکت‌ها در حوزه هوش مصنوعی با هدف افزایش بهره‌وری و بهبود سودآوری به‌شدت افزایش یافته است.

براساس گزارش شاخص هوش مصنوعی 2026 دانشگاه استنفورد (Stanford HAI)، حجم سرمایه‌گذاری شرکت‌ها در این حوزه در سال 2025 با رشد 130 درصدی نسبت به سال قبل به 581.7 میلیارد دلار رسیده است.

درحالی‌که مدیران عامل شرکت‌ها از مزایای این فناوری سخن می‌گویند و انتظار می‌رود غول‌های ارايه‌دهنده زیرساخت‌های ابری و فناوری، ازجمله مایکروسافت، آمازون، گوگل و متا، در مجموع 700 میلیارد دلار در سال جاری برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی هزینه کنند، سرمایه‌گذاران بیش از گذشته به دنبال مشاهده دستاوردهای مالی قابل‌اندازه‌گیری هستند.

اکنون با آغاز فصل انتشار گزارش‌های مالی 3 ماه سوم، برخی شرکت‌ها به‌تدریج در حال ارايه ارقام مشخصی از منافع حاصل از به‌کارگیری این فناوری هستند.

ادغام در فعالیت‌های بانکی

بانک بزرگ اسپانیایی سانتاندر روز چهارشنبه اعلام کرد ابتکارات مرتبط با هوش مصنوعی این بانک در 9 ماه سال 2026، معادل 194 میلیون یورو (216 میلیون دلار) ارزش اقتصادی برای کسب‌وکار آن ایجاد کرده است.

خوزه گارسیا کانترا مدیر مالی سانتاندر، در گفت‌وگو با «سی‌ان‌بی‌سی» اعلام کرد هوش مصنوعی به این بانک کمک می‌کند فعالیت‌های کم‌ارزش‌تر را کاهش دهد تا کارکنان بتوانند تمرکز بیش‌تری بر فعالیت‌هایی با ارزش افزوده بالاتر داشته باشند.

او گفت: «این موضوع هم بر درآمدها و هم بر هزینه‌ها تاثیر می‌گذارد. بنابراین اکنون به فصلی رسیده‌ایم که می‌توانیم سهم مثبت هوش مصنوعی را به‌طور مستقیم در عملکرد مالی شناسایی کنیم.»

کانترا افزود: «هوش مصنوعی در تمام فرآیندهایی که در بانک انجام می‌دهیم در حال ادغام شدن است. به‌همین دلیل، بسیار دشوار است که دقیقا مشخص کنیم چه میزان از نتایج حاصل از این فناوری است. بااین‌حال، روشن است که هوش مصنوعی کیفیت خدمات ارايه‌شده به مشتریان را بهبود می‌بخشد.»

نووارتیس و استاندارد چارترد تاثیر هوش مصنوعی را در نتایج مالی مشاهده می‌کنند

واس ناراسیمهان مدیرعامل شرکت داروسازی سويیسی نووارتیس، در گفت‌وگو با «سی‌ان‌بی‌سی» اعلام کرد هوش مصنوعی به‌تدریج در حال تاثیرگذاری بر سودآوری این شرکت است.

نووارتیس در 3 ماه سوم سال جاری میلادی، سود عملیاتی اصلی خود را 6.04 میلیارد دلار گزارش کرد که با در نظر گرفتن نرخ ارز ثابت، نسبت به مدت مشابه سال قبل 10 درصد افزایش نشان می‌دهد.

این شرکت مشخص نکرد چه سهمی از رشد سود عملیاتی آن ناشی از هوش مصنوعی بوده است. با این‌حال، ناراسیمهان به «سی‌ان‌بی‌سی» گفت: «فکر می‌کنم این نخستین فصلی است که واقعا مشاهده می‌کنم هوش مصنوعی به شکلی ملموس در حال بهبود صورت سود و زیان شرکت است.»

او روز سه‌شنبه در برنامه «اسکواک باکس اروپا» گفت: «ما در بخش تحقیق و توسعه در حال بررسی این موضوع هستیم که آیا هوش مصنوعی واقعا می‌تواند بهره‌وری فعالیت‌های تحقیق و توسعه را افزایش دهد یا خیر.»

ناراسیمهان افزود: «ما هم‌اکنون بخشی از دستاوردهای بهره‌وری حاصل از استفاده از هوش مصنوعی در حوزه بازاریابی و فروش را در عملکرد سودآوری شرکت مشاهده می‌کنیم.»

در همین حال، مانوس کاستلو مدیر مالی بانک استاندارد چارترد، روز چهارشنبه در برنامه «اسکواک باکس اروپا» اعلام کرد آثار هوش مصنوعی تقریبا در تمام بخش‌های فعالیت این بانک قابل‌مشاهده است.

این بانک در 3 ماه سوم، با فرض نرخ ارز ثابت و با کنار گذاشتن اقلام خاص، رشد 14 درصدی درآمد عملیاتی را گزارش کرد. کاستلو در این‌باره گفت: «می‌توان تاثیر این فناوری را در رشد درآمدهای شرکت و هم‌چنین در اهرم عملیاتی که به آن اشاره کردم مشاهده کرد.» او توضیح داد هوش مصنوعی به مدیران کمک می‌کند روابط بهتری با مشتریان برقرار کنند و درآمد بیش‌تری به دست آورند.

مدیر مالی استاندارد چارترد افزود: «درآمدهای ما با سرعتی بسیار بیش‌تر از هزینه‌ها رشد می‌کنند و بخشی از این موضوع به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای بهبود فرآیندهای اصلی و گسترش بسیار کارآمد فعالیت‌ها مربوط می‌شود.»

منافع هوش مصنوعی هنوز در مقیاس گسترده محقق نشده است

یاکوب آروپ اندرسن مدیرعامل شرکت کارلسبرگ، این هفته در برنامه «اسکواک باکس اروپا» اعلام کرد این شرکت هنوز منافع حاصل از هوش مصنوعی را در مقیاسی گسترده مشاهده نکرده است. با این‌حال به گفته او، این فناوری بر فرآیندهای داخلی، کارایی هزینه‌ها، فعالیت‌های تجاری و قیمت‌گذاری، بازاریابی و زنجیره تامین شرکت تاثیر گذاشته است. درآمد کارلسبرگ در 3 ماه سوم سال جاری 4.9 درصد افزایش یافته است.

غول‌های فناوری از رشد درآمدهای ناشی از هوش مصنوعی خبر می‌دهند

در بخش دیگری از اقتصاد، شرکت‌های بزرگ فناوری نیز از تحقق منافع سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی گزارش می‌دهند.

شرکت متا در گزارش مالی منتشرشده در 21 اکتبر اعلام کرد، سرمایه‌گذاری‌های این شرکت در هوش مصنوعی به ایجاد «درآمد تبلیغاتی افزایشی قابل‌توجه» منجر شده است. درآمد کل متا در 3 ماه منتهی به 30 سپتامبر، 26 درصد افزایش یافت.

در همین حال، با وجود کاهش سرعت رشد درآمدهای بخش جست‌وجوی گوگل در شرایط افزایش نگرانی‌ها درباره رقابت ناشی از هوش مصنوعی، درآمد بخش خدمات ابری گوگل در 3 ماه سوم بیش از 2 برابر شد و به حدود 31 میلیارد دلار رسید. آلفابت، شرکت مادر گوگل، این نتایج را روز چهارشنبه اعلام کرد.