بر اساس آمارهای جهانی، تهران از نظر زیستپذیری میان 173 شهر دنیا رتبه 163 را دارد. بحران نظافت پایتخت از زمانی آغاز شد که اتباع افغان فاقد مجوز از کشور اخراج شدند و 25 درصد ظرفیت پاکبانهای تهران خالی ماند. پیش از سال 1403 حدود 45 تا 50 درصد نیروهای خدماتی تهران افغان بودند و خروج ناگهانی آنان شهرداری را با کمبود شدید نیرو، بهویژه در مناطق مرکزی و جنوبی، روبهرو کرد.
انباشت زباله و تهدید سلامت شهروندانمشاهدات میدانی نشان میدهد مخزنهای زباله در ساعات ابتدایی روز و غروب در مناطق پرجمعیت تهران مملو از زبالهاند و بیشتر توسط زبالهگردها تخلیه میشوند تا نیروهای خدماتی شهرداری. این وضعیت علاوه بر نازیبا کردن چهره شهر، سلامت شهروندان را تهدید کرده و معضل دیرینه حضور موشها در خیابانها و جویها را دوباره برجسته کرده است.
ضعف سیاستگذاری و کاهش نیروی خدماتیمحمد میراحمدی، کارشناس مدیریت شهری، معتقد است مشکل اصلی نظافت تهران در سیاستگذاری است نه صرفا نبود کارگر. او میگوید شهرداری هیچ طرح جایگزینی برای خروج کارگران افغان نداشت و واگذاری پیمانهای خدماتی به پیمانکاران غیرمتخصص بحران را تشدید کرده است.
به گفته او، روند استخدام نیروی خدماتی از سال 1401 تاکنون نزولی بوده؛ تعداد نیروها از 12 هزار نفر در سال 1401 به 8 هزار و 500 نفر در پایان 1403 کاهش یافته است. میراحمدی تاکید میکند وابستگی به نیروی کار ارزان، نبود برنامه جایگزین و کمتوجهی به شان پاکبانها، تهران را به چهرهای خاکستری و ناپاک رسانده است.
