به گزارش ایلنا به نقل از اداره کل امور اوپک، مجامع و سازمانهای بینالمللی وزارت نفت، در هفته منتهی به 11 سپتامبر 2026 قیمت شاخصهای اصلی نفت افزایش قابل توجهی داشت. میانگین هفتگی قیمت برنت به 101 دلار و 67 سنت در هر بشکه رسید که نسبت به هفته قبل 7 دلار و 16 سنت، معادل 7.58 درصد افزایش داشت. میانگین قیمت شاخص دابلیوتیآی نیز 98 دلار و 2 سنت بود که 8 دلار و 6 سنت یا 8.96 درصد افزایش نشان داد.
در همین مدت، میانگین قیمت سبد نفتی اوپک به 110 دلار و 46 سنت رسید و نسبت به هفته قبل 14 دلار و 11 سنت، معادل 14.64 درصد افزایش یافت.
روند روزانه نیز نشاندهنده شدتگرفتن فشار افزایشی بود. قیمت برنت از 97 دلار در 7 سپتامبر به 107 دلار و 63 سنت در 10 سپتامبر رسید و در 11 سپتامبر در سطح 104 دلار و 61 سنت بسته شد. به این ترتیب، بازار در فاصلهای کوتاه از محدوده زیر 100 دلار وارد منطقه بالای 100 دلار شد.
ریسک حملونقل جایگزین ریسک کمبود تولید شد
مهمترین عامل اثرگذار بر بازار، تحولات امنیتی اطراف تنگه هرمز و مسیرهای انتقال نفت بود و بر اساس گزارشها، تشدید حملات نظامی و حمله به نفتکشها، همراه با ایجاد محدودیتهای دریایی، جریان عادی تجارت نفت را مختل کرده است.
در چنین شرایطی، مسيله اصلی بازار تنها مقدار تولید نفت نیست، بلکه امنیت انتقال بشکههای تولیدشده به بازارهای مصرف است. حملات به تاسیسات پالایشی جیزان در جنوب عربستان و تعطیلی خط لوله انتقال نفت شرق ـ غرب عربستان نیز نگرانیها درباره امنیت زیرساختهای صادراتی را افزایش داده است.
این تحول از یک نظر اهمیت ویژه دارد: زمانی که مسیرهای حملونقل ناامن میشوند، حتی نفت موجود در میدان تولید نیز الزاما بهسرعت به بازار مصرف نمیرسد. درنتیجه، جغرافیای عرضه میتواند به اندازه کیفیت نفت خام در تعیین قیمت اهمیت یابد؛ در اوضاع کنونی، «جغرافیا» جایگزین کیفیت بهعنوان یکی از عوامل مهم ایجاد اختلاف قیمت میان نفتخامها شده است.
حاشیه امن بازار محدودتر شده است
در کنار ریسکهای حملونقل، وضع ذخایر نفتی آمریکا نیز یکی از متغیرهای مهم بازار است. بر اساس دادههای منتشرشده برای هفته منتهی به 4 سپتامبر، ذخیرهسازی تجاری نفت خام آمریکا با کاهش 390 هزار بشکهای به 424 میلیون و 100 هزار بشکه رسید.
درمقابل، ذخیرهسازی بنزین یکمیلیون و 270 هزار بشکه افزایش یافت و به 206 میلیون و 900 هزار بشکه رسید. ذخیرهسازی فرآوردههای میانتقطیر نیز 2 میلیون و 90 هزار بشکه افزایش یافت و به 106 میلیون و 300 هزار بشکه رسید.
نکته مهمتر، حجم پایین ذخیرهسازی راهبردی نفت آمریکا بهعنوان یکی از عوامل افزایش آسیبپذیری بازار در برابر شوکهای عرضه است. در چنین شرایطی، هرگونه اختلال فیزیکی در تولید یا انتقال نفت میتواند اثر بیشتری بر انتظارات بازار داشته باشد.
آمریکا و اروپا در مسیر متفاوت از آسیا
بازار پالایش نیز در هفته منتهی به 11 سپتامبر 2026 عملکرد یکسانی در مناطق مختلف نداشت. حاشیه سود پالایشگاهی در آمریکا 2 دلار و 23 سنت افزایش یافت و به 62 دلار و 60 سنت در هر بشکه رسید.
در اروپا، اما حاشیه سود پالایشی 12 دلار و 32 سنت کاهش یافت و به 44 دلار و 29 سنت رسید. بازار آسیا شرایط دشوارتری داشت و حاشیه سود پالایشگاهی با کاهش 11 دلار و 91 سنت به منفی 59 سنت در هر بشکه رسید.
این اختلاف منطقهای نشان میدهد که فشار موجود در بازار نفت خام الزاما به یکسانشدن شرایط در بازار فرآوردهها منجر نشده است و ساختار عرضه، تقاضا و هزینههای پالایشی همچنان نقش تعیینکنندهای دارد.
کمبود ساختاری گازويیل تا 2027 ادامه دارد
یکی از مهمترین محورها تداوم کمبود ساختاری گازويیل در بازار جهانی است. بر اساس گزارش، شرایط اضطراری موجود در بازار فرآوردههای میانتقطیر میتواند تا سه ماهه دوم سال 2027 ادامه یابد. گازويیل در شرایط کنونی به یکی از محرکهای مهم بازار فرآوردهها تبدیل شده است. در ماه اوت، کرکاسپرد گازويیل در سواحل خلیج آمریکا به رکورد 102 دلار در هر بشکه رسید؛ رقمی که شدت فشار موجود در بازار میانتقطیرها را نشان میدهد.
در طرف تقاضا، چین تصویری پیچیدهتر ارايه میدهد. از سویی افزایش واردات نفت این کشور یکی از عوامل حمایتکننده از قیمتها در هفته منتهی به 11 سپتامبر 2026 بوده است؛ از سوی دیگر، بازار سوخت جادهای چین با تغییری ساختاری روبهرو شده است.
بر اساس گزارش موسسه کپلر، فناوریهای جدید درمجموع حدود یک میلیون و 300 هزار بشکه در روز از تقاضای سوخت جادهای چین در سال 2026 کاستهاند. این کاهش نتیجه همزمان شوک قیمتی سوخت و شتابگرفتن استفاده از فناوریهای جایگزین، بهویژه خودروهای برقی و گاز طبیعی مایع شده (الانجی) است.
این تغییر تنها یک افت موقتی ناشی از افزایش قیمت نفت نیست؛ بلکه بخشی از آن به تغییرات ساختاری در الگوی مصرف مربوط میشود. بنابراین حتی در صورت عادیشدن قیمتهای نفت، بخشی از تقاضای ازدسترفته ممکن است در سالهای آینده بازنگردد.
کامیونهای برقی و الانجی مصرف گازويیل را تحت فشار گذاشتند
تحولات بخش حملونقل سنگین چین نیز همین روند را تایید میکند. اگرچه فعالیت حملونقل جادهای در هفت ماه نخست سال رشد داشته، مصرف گازويیل کاهش یافته است؛ نشانهای از اینکه رابطه سنتی میان رشد فعالیت حملونقل و رشد مصرف سوخت در حال تضعیفشدن است.
گسترش کامیونهای برقی و گاز طبیعی مایع شده در این روند نقش مهمی دارد. درنتیجه، بخش حملونقل چین میتواند حتی در شرایط رشد فعالیت اقتصادی، تقاضای کمتری برای فرآوردههای نفتی ایجاد کند.
این تحول برای بازار جهانی نفت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا چین یکی از مراکز مهم رشد تقاضای نفت در جهان بوده است. اگر بخشی از کاهش مصرف این کشور ساختاری و پایدار باشد، تولیدکنندگان و پالایشگران باید در ارزیابی آینده بازار نفت، افزونبر قیمت و عرضه، تغییر فناوری حملونقل را نیز در نظر بگیرند.
بازار نفت در دو مسیر متفاوت حرکت میکند
تصویر کلی بازار نفت در پایان هفته منتهی به 11 سپتامبر، ترکیبی از فشارهای کوتاهمدت و تغییرات بلندمدت بود. در کوتاهمدت، امنیت مسیرهای صادراتی، تنگه هرمز، حملات به نفتکشها و زیرساختهای انرژی و وضع ذخیرهسازی، مهمترین عوامل تعیینکننده قیمت هستند.
درمقابل، در سمت تقاضا، تحولات چین پیام متفاوتی دارد. گسترش خودروهای برقی، کامیونهای برقی و گاز طبیعی مایع شده نشان میدهد بخشی از تقاضای نفت در حال تغییر ساختاری است و این تغییر میتواند در سالهای آینده اثر خود را بر بازار جهانی عمیقتر کند.
به این ترتیب، بازار نفت در مقطع یادشده میان دو نیروی متضاد قرار گرفته است: ریسک ژيوپلیتیک در کوتاهمدت قیمتها را بالا میبرد، اما تحول فناوری و تغییر الگوی مصرف در بلندمدت ظرفیت رشد تقاضا را محدود میکند. همین دوگانگی، مسیر بازار نفت را در ماههای آینده پیچیدهتر از یک رابطه ساده میان عرضه و تقاضا خواهد کرد.
