داریوش مختاری در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی ایلنا، با اشاره به چالش توسعه شهرسازی و ساخت مسکن برای منابع آبی اظهار داشت: تداوم استراتژی توسعه به هر قیمت، نظام برنامه‌ریزی شهری کشور را درگیر یک گردابی کرد که بدون در نظر گرفتن تاب‌آوری منابع آبی، تنها منجر به افزایش پساب و آلودگی می‌شود.
وی افزود: بارگذاری جمعیت جدید بدون رعایت ظرفیت منابع آب، شهرها را به سمت استقراض آب از حوزه‌های دیگر کشانده، در حالی که در بخش کشاورزی امکان توقف و تغییر الگوی کشت وجود دارد.
این کارشناس حوزه آب با بیان اینکه کسری آب در نقاط مسکونی به یک کابوس امنیتی و پدافندی تبدیل شده است، گفت؛ ما در حوزه توسعه شهری و در نتیجه افزایش تولید پسماند و پساب در یک گرداب قرار گرفته ایم که بیشتر در آن فرو می رویم بدون اینکه متوقف شود در حالی که مرکز ثقل آن مدیریت منابع آب است.
وی افزود: مدیریت شهری و روستایی وجه مدیریت آب دارند اگر توسعه شهری و روستایی بدرستی مدیریت شود درواقع جلوی آلودگی بیشتر آب و خاک را گرفته ایم.
مختاری تصریح کرد: اکنون مهمترین راهکار برای مدیریت بهینه منابع آب جلوگیری از بارگذاری نادرست جمعیت جدید است چراکه این رویه منجر به افزایش حفر چاه برای تامین آب آشامیدنی و چند برابر شدن مصارف و خشکانده شدن دریاچه های داخل سرزمین شده است، در نتیجه ما را به استقراض آب از دیگر حوزه ها کشانده است.
وی بیان کرد: اگر آب در هر پروژه توسعه مبنا قرار داده شود درواقع باید از توسعه شهری به شکل کنونی پرهیز کنیم.
مختاری با تاکید بر لزوم تغییر در نظام برنامه ریزی در حوزه استقرار جمعیت در مراکز شهری و روستایی درباره تاثیر تداوم این وضعیت بر منابع آب زیرزمینی گفت: در شهری مانند تهران به طور متوسط حدود 30 درصد تامین آب به منابع زیرزمینی وابسته است و این در حالی است که شهر همچنان در حال توسعه بوده که پیامد آن برداشت بیشتر از این منابع و درواقع گسترش فرونشست است.
وی با یادآوری اینکه با تداوم شهرسازی ناپایدار، منجر به گسترش فرونشست زمین شده ایم، تاکید کرد: اگر آب مبنای اصلی هر پروژه توسعه قرار نگیرد، هزینه‌های ناشی از انتقال آب بین‌حوزه‌ای و بازچرخانی‌های پرهزینه، به قیمت از دست رفتن سرمایه‌های ملی تمام خواهد شد.
وی با بیان اینکه مشکل زمانی آغاز شد که در دهه 40 و 50 طرح‌های جامع شهری در دستور شورای عالی شهرسازی قرار گرفت، گفت: برای هر گونه توسعه ای ابتدا باید حجم منابع آب مدنظر قرار گیرد اما این مهم همواره مغفول مانده است.
این کارشناس حوزه آب تصریح کرد: در حال حاضر در کشور 90 میلیارد متر مکعب آب تجدیدشونده داریم و مصرف آب شرب و بهداشت شهری و روستایی حدود 6 درصد به مصرف می رسد، یعنی 90 درصد در بخش کشاورزی و 3 درصد نیز در صنعت استفاده می شود.
وی ادامه داد: اگرچه 6 درصد برای مصارف شهری و روستایی در مقایسه با کشاورزی رقم بالایی نیست اما تعریف پروژه های شهری بدون توجه به منابع آب درواقع بازگشت ناپذیر است بعبارت دیگر اگر در حوزه کشاورزی چاه آب خشک شود کشاورزی در آن منطقه متوقف می شود و با استفاده از تکنیک واردات آب مجازی یعنی تامین نیاز محصولات از دیگر نقاط مسيله را حل و فصل کنیم اما در مورد شهرها اگر در تامین آب دچار کسری شویم ناچار به انتقال ازدیگر حوزه ها می شویم که این خود محل ایجاد چالش جدید خواهد بود. بعبارت دیگر در حوزه کشاورزی در شرایط دشوار امکان چاره اندیشی وجود دارد اما در نقاط مسکونی ناچار به مراجعه به نقاط دورتر برای قرض آب هستیم همان اتفاقی که در تهران رخ داده است و یا مشکلاتی که در اصفهان و یزد و چهار محال شاهدیم.
مختاری یادآور شد: چنانچه در یک منطقه روستایی مشکل تامین آب داشته باشیم راه حل نهایی مهاجرت است، اما در مورد شهرها این روند درواقع یک کابوس بزرگ است و درواقع نباید اتفاق بیفتد.
وی گفت: تامین آب شهری که بی رویه گسترش یافته ناچار به انتخاب گزینه های گران تر و دورتر از جمله بازچرخانی و انتقال از دیگر حوزه ها هستیم. بنابراین هرقدر شهرها را توسعه ندهیم بار امنیت روانی بالاتر و به لحاظ پدافند غیر عامل منطقی تر است.
این کارشناس حوزه آب با بیان اینکه با گسترش شهرها دامنه خطر را هر لحظه بزرگ‌تر می کنیم، گفت: اکنون به جایی رسیدیم که حفر چاه برای تامین نیاز شهری افزایش یافته و این نیز رمقی برای آب زیرزمینی باقی نگذاشته است.
وی خاطرنشان کرد: در این شرایط راهکار اینکه نظام فنی و مهندسی پروژه‌های عمرانی شهری باید اجرا شود تا از دام توسعه شهری بی‌رویه و تجمیع مخاطرات در یک نقطه جغرافیایی رهایی پیدا می‌کنیم و در نتیجه، از گسترش مشکل کمبود منابع آب جلوگیری کنیم.
