با این حال، برای کاهش بخشی از این مشکلات، ایران و عراق در سالهای اخیر تلاش کردهاند همکاریهای مشترکی را در حوزه بازگشت زايران توسعه دهند. بر اساس توافقات جدید میان دو کشور، مقرر شده ناوگان حملونقل عراق در روزهای اوج بازگشت با ناوگان ایرانی هماهنگ شود و بخشی از مسیرهای بازگشت زايران با همکاری مرزبانی و سازمان حملونقل عراق تسهیل گردد.
علاوه بر آن، ایجاد پایگاههای مشترک امدادی، گمرکی و اطلاعاتی در مرزهای شلوغ همچون مهران و شلمچه نیز در دستور کار دو کشور قرار گرفته است. این هماهنگیها، اگرچه هنوز به بلوغ کامل نرسیدهاند، اما نویدبخش ساختاری منظمتر و کارآمدتر در سالهای آینده برای مدیریت بهتر بازگشت میلیونی زايران اربعین است.
از سوی دیگر، کمبود ناوگان حملونقل عمومی بهویژه اتوبوسهای بینشهری در پایانههای مرزی، موجب سرگردانی هزاران نفر میشود. در چنین شرایطی، برخی رانندگان از این تقاضای بالا سوءاستفاده کرده و با افزایش غیرقانونی کرایهها، فشار اقتصادی مضاعفی به زايران وارد میکنند. این در حالی است که اغلب زايران از اقشار متوسط یا کمدرآمد جامعه هستند و هزینههای اضافی برایشان قابل تحمل نیست.
بینظمی در صفها، ضعف در اطلاعرسانی، نبود امکانات رفاهی مناسب مانند سرویسهای بهداشتی و سایهبانها، و همچنین کمبود آب آشامیدنی، از دیگر مسايلی است که در مرزها دیده میشود. زايرانی که در طول مسیر زیارتی به سختی افتادهاند، در هنگام بازگشت نیز با مشکلات بهداشتی و خستگی مفرط روبهرو هستند. نبود ساختار منسجم برای تسهیل بازگشت، سبب شده برخی از زايران ساعتها در گرمای طاقتفرسا یا سرمای شب منتظر بمانند.
در کنار مشکلات فیزیکی، ناهماهنگیهای بین دستگاههای اجرایی نیز سبب شده تا خدمات رسانی مطلوبی در مرزها ارايه نشود. کمبود ظرفیت قطار و هواپیما، لغو یا تاخیر در حرکت ناوگان و نبود مسیرهای جایگزین از جمله معضلاتی است که بارها تجربه شده و همچنان در سالهای اخیر نیز تکرار میشود. اگرچه برخی تمهیدات هر ساله اعلام میشود، اما در مرحله اجرا با ضعفهای جدی مواجه است.
معاون حملونقل وزیر راه و شهرسازی از آمادهسازی سههزار دستگاه ناوگان حملونقل جادهای برای بازگشت زايران اربعین خبر داد و گفت: سههزار دستگاه اتوبوس کمکی برای ناوگان جادهای از 17 تا 26 مرداد با کارت هوشمند در طرح بازگشت فعال خواهند بود.
مهران قربانی معاون حملونقل وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه بیشترین سفرهای اربعین از طریق حمل و نقل جادهای انجام میشود، گفت: 84 درصد سفرهای اربعین از طریق جاده، 7.5 درصد از طریق حملونقل هوایی، حدود 9 درصد با ریل و کمتر از یک درصد از طریق حمل و نقل دریایی انجام میشود.
قربانی در خصوص تمهیدات وزارت راه و شهرسازی برای تسهیل در سفرهای جادهای اربعین، گفت: در روزهای رفت مشکلی وجود ندارد، اهمیت کار مربوط به روزهای برگشت زايران است و به همین دلیل تمهیداتی که وزارت راه و شهرسازی در نظر گرفته، به کارگیری سههزار دستگاه از ناوگان حمل و نقل جادهای است که دارای کارت هوشمند هستند و با صنایع قرارداد دارند، برنامه ریزیها این است که از ظرفیت این اتوبوسها استفاده شود.
وی افزود: این ناوگان در اربعین برای حمل و نقل مشارکت خواهند داشت. تدبیری که امسال اندیشیده شده این است که این سههزار دستگاه از ابتدای طرح وارد سفرهای اربعین نمیشوند، بلکه خدمات رسانی آنها در کنار سایر وسایل حمل و نقل عمومی از 17 تا 26 مرداد که ایام اوج بازگشت است انجام خواهد شد.
قربانی ادامهداد: مکاتبات این موضوع نیز انجام شده است. این اقدامات از طریق سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای پیگیری خواهد شد و سه هزار دستگاه دارای کارت هوشمند که با صنایع قرارداد دارند، در بازه زمانی 17 تا 26 مرداد از طریق سامانه هوشمند رصد خواهند شد و مشارکت آنها در طرح اربعین پیگیری میشود.
معاون وزیر راه و شهرسازی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص نظارت بر قیمت بلیت هواپیما و پروازهای اربعین توضیح داد: قیمت مصوب پروازهای اربعین از تهران و غرب کشور، 13 میلیون تومان خواهد بود و نیمه شرقی کشور نیز 15 میلیون تومان برآورد و قیمتگذاری مصوب انجام شده است.
به گفته وی، پیش فروش بلیت هوایی اربعین از دیروز شروع شده و این قیمتهای مصوب مربوط به همین تاریخ است و برای بقیه تاریخها قیمت مصوب لحاظ نخواهد شد.
توافق مهم با دولت عراق در لحظه آخرمعاون وزیر راه و شهرسازی در خصوص هواپیماهای MD و رفع محدودیت برای این هواپیماها در فرودگاه نجف، توضیح داد: دولت عراق با میهمان نوازی برای ورود هواپیماها موافقت کرد. نکات فنی توسط سازمان هواپیمایی کشوری بررسی شده است و خبر خوب این است که به کارگیری این ظرفیت از هواپیماها، حدود 40 درصد به ظرفیت ناوگان هوایی اربعین افزوده است.
معاون وزیر راه و شهرسازی در پایان صحبتهای خود توصیههایی را به زايران ارايه کرد و گفت: زايران حتما از وسایل نقلیه شخصی به صورت اشتراکی و نذر سفر استفاده کنند، زايران چنانچه از وسایل حمل و نقل عمومی برای سفرهای اربعین استفاده میکنند سفرهای خود را به روز آخر موکول نکنند و در نظر داشته باشند چنانچه بازگشت سفر آنها به دو روز قبل و دو روز بعد از اربعین منتقل شود، زايران به صورت دو مرحلهای از پایانه برکت به کرمانشاه و از آنجا به مقاصد خود منتقل خواهند شد.
وی از زايران خواست تا در هنگام برگشت از سفر حتما از استراحتگاههایی که توسط وزارت راه و شهرسازی در مسیرهای بازگشت تدارک دیده شده، برای رفع خستگی و ارايه خدمات خودرویی استفاده کنند.
