به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنا، سال گذشته خبرگزاری ایلنا از گران فروشی شرکت چینی هايوکان انرژی (HAOKUN ENERGY ) در معامله فروش دو فروند هواپیمای ایرباس 330 به ایران خبر داد. هر چند که جریانی قصد داشتند این خبر را تکذیب کنند اما به مرور زمان ابعاد جدیدی از این پرونده منتشر شد.
ماجرا قرار از این بود که این شرکت چینی قرار بود به جای پول نفت به ایران کالا و خدمات ارایه دهد که بخشی از آن مشمول تحویل 55 فروند هواپیما و توسعه فرودگاه امام به ارزش 2.5 میلیارد دلار ، پروژه‌های ریلی می‌شد اما هیچ یک از این پروژه‌ها به اجرا نرسید و پروژه توسعه فرودگاه امام پس از کلنگ زنی رها شد، از 55 فروند هواپیما 2 فروند با چند برابر قیمت وارد ناوگان شد.
نام شرکت چینی هايوکان انرژی (HAOKUN ENERGY ) برای اولین بار در پروژه فاز دوم توسعه فرودگاه امام خمینی (ره) شنیده شد، شرکت گمنام چینی که بعدها مدیرعامل وقت شرکت شهر فرودگاهی حضرت امام درباره ماهیت این شرکت به ایلنا اعلام کرد که این شرکت چینی چیزی شبیه قرارگاه خاتم انبیا است و یک شرکت متشکل از یک کنسرسیوم بزرگ بوده که ایران در بخش‌های مختلف زیرساختی فرودگاهی، ریلی، قطار، هواپیما وارد قرارداد 10.9 میلیارد دلاری با این شرکت شده که بخشی از آن ساخت فاز دوم فرودگاه امام است و این شرکت فرودگاه بزرگ چین را ساخته است.
آذر ماه 1402 «لیو کان» مدیرعامل شرکت هايوکان انرژی چین به ایران آمد و در مراسم شروع عملیات عمرانی فاز دو شهر فرودگاهی امام خمینی (ره) گفت: توسعه شهر فرودگاهی امام خمینی (ره) نقطه عطف همکاری 25 ساله ایران و چین است و با اجرای این پروژه شاهد توسعه فرودگاهی هوشمند قطب جدید هوایی در خاورمیانه خواهیم بود.
اما این توسعه در حد ثبت عکس‌های یادگاری مسيولان دولت گذشته با «کان» و بیل‌های مکانیکی ماند.
هر چند جریانی سعی در انکار گران فروشی هايوکان انرژی بودند اما مدیر عامل ایران ایر با ارایه اطلاعاتی به ایلنا، ابعاد جدیدی از این پرونده را افشا کرد و همچنین نامه‌ای به دست ایلنا رسیده است که نشان می‌دهد هايوکان انرژی همچنان به ایران بدهکار است.
سال گذشته «محمدی بخش» رییس سازمان هواپیمایی در دولت گذشته مدعی شد که خبر ایلنا مبنی بر خرید دو فروند هواپیما به قیمت 116 میلیون دلار صحت ندارد و از اساس کذب است حال اینکه «طاهر عبدالحی» مدیر عامل فعلی ایران ایر به ایلنا این خبر را تایید و گفت این دو فروند برای ایران ایر 121 میلیون دلار و معادل 18 همت آب خورد که به جای این دو ایرباس 330 می‌توانستیم 12 فروند ایرباس 340 خریداری کنیم!
محمدی بخش گفته بود که این فروند هواپیما را به همراه 4 موتور هواپیما خریداری کردند حال اینکه عبدالحی می‌گوید یکی از موتورها که اساسا پوسته موتور است، و 3 تا موتور دیگر 300 و 500 سایکل است و اینکه تصور شود این موتور 60 هزار سایکل باشد کاملا اشتباه است یعنی بین 4 تا 6 ماه امکان پرواز دارند!- که البته قاعدتا این اشانتیون چینی‌ها نمی‌تواند گران فروشی آنها را توجیه کند.
در نامه‌ای که در اختیار ایلنا گذاشته شده؛ یک شرکت ایرانی در سال گذشته به «لیو کان» مدیر عامل هايوکان انرژی، میزان مطالبات از این شرکت چینی را 826.607.646 دلار(826 میلیون و 607 هزار و 646 دلار) اعلام کرده و نسبت به سررسید این بدهی اخطار داده و ذکر شده است که «در مذاکراتی که در جلسه مورخ 24 نوامبر 2025 انجام شد، توافق شد که شما مبالغی را که می‌توانید در کوتاه‌مدت از فروش تانکرهای نفت و همچنین فروش سهم خود از هواپیما به ما بدهید، مشخص کنید.»
طاهر عبدالحی، مدیرعامل شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (ایران‌ایر) در پاسخ به خبرگزاری ایلنا با اشاره به ماجرای تامین دو فروند هواپیما از محل منابع مرتبط با مطالبات نفتی و خرید گران از هايوکان انرژی اظهار داشت: قرار بود 2.8 میلیارد دلار از محل تهاتر نفت و استجازه رهبری به وزارت راه و شهرسازی پرداخت شود. از این مبلغ، قرار بود 750 میلیون دلار به بخش حمل‌ونقل اختصاص یابد که از این رقم نیز 550 میلیون دلار برای ایران‌ایر و 200 میلیون دلار برای راه‌آهن در نظر گرفته شده بود. این موضوع مربوط به سه سال گذشته و زمانی بود که من عضو هیيت‌مدیره ایران‌ایر بودم.
وی افزود: زمانی که هنوز مدیرعامل ایران‌ایر نبودم، این دو فروند هواپیمای ایرباس 330 وارد ناوگان شدند. با مشاهده عکس‌هایی که از ورود این دو هواپیما گرفته شده بود، از ورود آنها به ناوگان خوشحال بودیم. تصور ما این بود که این دو فروند هواپیما از محل استجازه رهبری از محل تهاتر نفت و به صورت رایگان برای ایران ایر، وارد کشور شده‌اند و مابقی هواپیماها نیز از محل 550 میلیون دلار پیش‌بینی‌شده تامین خواهند شد.
مدیرعامل ایران‌ایر ادامه داد: گفته می‌شد که هزینه خرید این دو هواپیما بین 100 تا 120 میلیون دلار بوده است. تصور ما این بود که حدود 430 میلیون دلار دیگر باقی مانده و می‌توانیم از محل آن، هواپیماهای دیگری خریداری کنیم. اساسا تصور می‌کردیم این دو هواپیما نیز بدون هزینه وارد ایران‌ایر شده‌اند، اما زمانی که مسيولیت مدیریت شرکت را بر عهده گرفتم، متوجه شدم که موضوع به این شکل نیست و ماجرا چیز دیگری است.
عبدالحی تصریح کرد: در حالی که گفته شده بود این هواپیماها از محل استجازه رهبری وارد کشور شده‌اند، عملیات پروازی آنها متوقف شد و به‌اصطلاح هواپیماها زمین‌گیر شدند. پس از بررسی موضوع، به ما اطلاع دادند که این دو هواپیما از محل استجازه رهبری خریداری نشده‌اند.
وی با اشاره به مکاتبات انجام‌شده درباره هزینه این هواپیماها گفت: در این مکاتبات، در حالی که مبلغ 101 میلیون دلار برای هواپیماها کارشناسی شده بود، اعلام شد که باید 121 میلیون دلار پرداخت شود؛ این در شرایطی بود که در اخبار مربوط به ورود هواپیماها، به‌اشتباه اعلام شده بود که آنها به همراه چهار موتور وارد شده‌اند.
مدیرعامل ایران‌ایر افزود: از این مبلغ، حدود 8 تا 10 میلیون دلار بابت انتقال هواپیماها از عمان به تهران و 9 میلیون دلار نیز بابت عملیات پروازی انجام‌شده در این مدت محاسبه شده بود؛ این در حالی است که هنگام ورود این دو فروند به ناوگان، اعلام شده بود که آنها متعلق به ایران‌ایر هستند. با این حال، اعلام شد که باید این هواپیماها خریداری شوند و دیگر موضوع تامین مالی آنها از محل استجازه رهبری مطرح نیست.
عبدالحی با اشاره به هزینه ریالی این هواپیماها اظهار داشت: در آن زمان نرخ دلار حدود 70 هزار تومان بود و با محاسبه مبلغ 121 میلیون دلار، هزینه این دو هواپیما به حدود 8 تا 9 هزار میلیارد تومان می‌رسید. در ایران‌ایر اعلام شد که یک همت از این مبلغ پرداخت شده است، اما ما از محل تامین آن اطلاعی نداشتیم. بعدا اعلام شد که درآمد پروازهای حج را بابت هزینه خرید هواپیما برداشت کرده‌اند.
وی ادامه داد: اما هفته بعد، نرخ دلار افزایش پیدا کرد و بدهی ایران‌ایر بابت این دو هواپیما به 14 همت رسید. در ادامه، مذاکراتی در سطح وزیر راه و شهرسازی انجام شد و مصوبه‌ای به دست آمد که بر اساس آن، تسهیلاتی در اختیار شرکت قرار گیرد تا این بدهی از محل وام پرداخت شود.
مدیرعامل ایران‌ایر با بیان اینکه مبلغ تسهیلات در زمان نهایی شدن توافق بر مبنای نرخ ارز 136 هزار تومانی محاسبه شده است، گفت: این هواپیماها قرار بود به‌صورت رایگان وارد ایران‌ایر شوند، اما در نهایت با نرخ دلار 130 هزار تومان خریداری شدند. البته جای خوشحالی دارد که محاسبات بر مبنای نرخ دلار بالاتر از این رقم انجام نشد. بر اساس توافق انجام‌شده، باید به مدت 48 ماه، ماهانه 500 میلیارد تومان پرداخت کنیم.
عبدالحی تصریح کرد: باید مبلغ 101 میلیون و 600 هزار دلار را با نرخ دلار 136 هزار تومان و سود 24 درصد بازپرداخت کنیم. در مجموع، باید حدود 17 تا 18 همت بابت خرید این دو فروند هواپیما پرداخت کنیم.
وی افزود: این هواپیماها از همان زمان ورود به ناوگان به نام ایران‌ایر بودند، اما هزینه عملیات پروازی آنها را نیز پرداخت کردیم.
مدیرعامل ایران‌ایر درباره سازوکار تامین مالی و انتقال مالکیت هواپیماها توضیح داد: پول به صندوق حمل‌ونقل واریز می‌شود و از صندوق حمل‌ونقل به ما وام می‌دهند. هواپیماها از طریق قرارگاه شهید جعفری به نام صندوق حمل‌ونقل می‌شوند و پس از پایان اقساط چهار ساله، مالکیت آنها به ایران‌ایر منتقل خواهد شد. در واقع، ایران‌ایر این هواپیماها را از قرارگاه شهید جعفری خریداری کرده است.
عبدالحی در ادامه، درباره ابهامات مطرح‌شده پیرامون چهار موتور همراه هواپیماها گفت: تصورات در این باره اشتباه است. یکی از مواردی که به‌عنوان موتور مطرح شده، صرفا پوسته موتور است و سه موتور دیگر نیز به‌ترتیب 300 و 500 سیکل کارکرد دارند. بنابراین، این تصور که موتورها 60 هزار سیکل عمر عملیاتی داشته باشند، کاملا اشتباه است. این موتورها بین چهار تا شش ماه امکان پرواز دارند.
وی در پایان با اشاره به گزینه‌های جایگزین برای استفاده از این منابع مالی گفت: اگر ایران‌ایر می‌توانست با تیم متخصص خود درباره نحوه هزینه‌کرد این مبلغ تصمیم‌گیری کند، با 101 میلیون و 600 هزار دلار امکان خرید 12 فروند هواپیمای ایرباس 340 وجود داشت. همچنین می‌توانستیم هشت فروند هواپیمای ایرباس 340 خریداری کنیم و با بخش دیگری از منابع، شش فروند از هواپیماهای زمین‌گیر ناوگان را تعمیر کرده و به خط پرواز بازگردانیم.
متن نامه شرکت ایرانی طرف قرارداد با هايوکان انرژی به شرح زیر است:
به نام خدا
تاریخ: 30 نوامبر 2025 (9 آذر 1404)
شماره: 838/4/2242
مخاطب:
جناب آقای لیو کون (Lyu Kun)
ريیس هیيت‌مدیره شرکت گروه انرژی هايوکون (Haokun Energy Group Co., Ltd – HEKG)
موضوع: بدهی معوق (قرارداد شماره PM20200608-01)
جناب آقای لیو کان،
با سلام و احترام،
بدین‌وسیله به اطلاع می‌رساند، آخرین میزان بدهی معوق شرکت جنابعالی بابت محموله‌های تحویل‌شده در سال‌های 2022، 2023 و 2024، تا تاریخ 30 نوامبر 2025، بالغ بر 826 میلیون و 607 هزار و 646 دلار آمریکا است.
در عین حال، با توجه به بند «D» صورت‌جلسه مورخ 24 آوریل 2024 و همچنین مکاتبات رسمی الکترونیکی پیشین (ایمیل) درباره وجه التزام و هزینه‌های بهره قراردادی ناشی از تاخیر در پرداخت‌ها که در بند 7.5 قرارداد اصلی (به شماره PM20200608-01) به آن اشاره شده است، به استحضار می‌رساند که مبالغ مربوط به این هزینه‌ها و بهره‌های قراردادی، در حال حاضر به بدهی فوق اضافه نشده و پیگیری و محاسبه آنها به زمان دیگری موکول خواهد شد.
بر اساس توافق‌نامه همکاری مورخ 14 ژويیه 2025 که در پی آن، توافق برای انعقاد دو قرارداد تامین مواد و تجهیزات حاصل شد، انتظار می‌رود حدود 127 میلیون دلار آمریکا از بدهی شرکت جنابعالی از طریق اجرا و عملیاتی شدن قراردادهای مذکور مستهلک و تسویه شود. همچنین، بر اساس بند 5 صورت‌جلسه مورخ 24 نوامبر 2025 درباره منافع حاصل از عملیات مربوط به نفتکش‌ها، انتظار می‌رود مبلغ 5 میلیون دلار آمریکاتا پیش از نیمه ماه دسامبر 2025 به حساب‌های معرفی‌شده از سوی شرکت GDCP واریز شود.
علاوه بر این، در مذاکرات انجام‌شده در جلسه مورخ 24 نوامبر 2025 توافق شد که جنابعالی مبالغی را که امکان تامین و پرداخت آنها در کوتاه‌مدت وجود دارد، از محل فروش نفتکش‌ها و همچنین فروش سهم خود از هواپیما، مشخص و اعلام کنید.
بنابراین، خواهشمند است ضمن ارايه آخرین اطلاعات درباره موارد فوق، برنامه‌ای تفصیلی برای تسویه بدهی معوق باقی‌مانده ارايه فرمایید.
با احترام،
