به گزارش خبرنگار مهر، شرکتهای بزرگ فناوری در کمتر از یک سال گذشته تا 300 میلیارد دلار ضمانت برای تامین مالی مراکز داده و تراشههای مورد استفاده در پروژههای هوش مصنوعی ارايه کردهاند؛ تعهداتی که بخش عمده آنها مستقیما بهعنوان بدهی در ترازنامه شرکتها ثبت نشده و نگرانیهایی درباره میزان واقعی ریسک مالی ناشی از رونق هوش مصنوعی ایجاد کرده است.
بررسی فایننشالتایمز نشان میدهد شرکتهایی مانند متا، انویدیا و برودکام بهطور فزایندهای از سازوکاری موسوم به «ضمانت ارزش باقیمانده» استفاده میکنند. در این ساختار، شرکت فناوری حداقل ارزش آینده یک مرکز داده یا تراشه را تضمین میکند و در صورتی که دارایی در آینده با قیمتی پایینتر از ارزش تضمینشده فروخته یا اجاره داده شود، شرکت باید بخشی از اختلاف را جبران کند.
در این مدل، بدهی اصلی توسط یک شرکت واسط یا «وسیله با هدف خاص» تامین میشود که مالک دارایی است. به این ترتیب شرکت فناوری بدون آنکه کل بدهی پروژه را مستقیما در ترازنامه خود ثبت کند، اعتبار مالی خود را در اختیار پروژه قرار میدهد.
فایننشالتایمز برآورد کرده است شرکتهای بزرگ فناوری طی 12 ماه گذشته تا 300 میلیارد دلار از این نوع ضمانتها ارايه کردهاند. این روش به شرکتها اجازه میدهد سرمایهگذاری سنگین در زیرساخت هوش مصنوعی را با فشار کمتری بر ترازنامه خود ادامه دهند، در حالی که هزینه تامین مالی پروژهها نیز به دلیل اتکا به اعتبار شرکتهای بزرگ کاهش مییابد.
ضمانت 105 میلیارد دلاری انویدیا
برودکام در ماه ژوين حدود 29 میلیارد دلار تعهد در قالب یک برنامه تامین مالی تراشه برای شرکت Anthropic پذیرفت. در این ساختار، تراشهها در اختیار یک شرکت واسط قرار میگیرند و سپس به Anthropic اجاره داده میشوند.
انویدیا نیز در چند پروژه مشابه وارد شده است. این شرکت اعلام کرده میتواند در برخی معاملات تا 25 درصد از ارزش باقیمانده داراییها را تضمین کند. همچنین انویدیا حدود 105 میلیارد دلار ضمانت به شرکت SB Energy، زیرمجموعه SoftBank، برای ساخت یک مرکز داده بزرگ در اوهایو ارايه کرده است؛ مرکزی که قرار است برای OpenAI مورد استفاده قرار گیرد.
متا نیز از نخستین شرکتهایی بود که این روش را در مقیاس بزرگ به کار گرفت. این شرکت برای پروژه مرکز داده Hyperion در لويیزیانا حدود 28 میلیارد دلار ضمانت ارزش باقیمانده ارايه کرد و این پروژه توانست حدود 27 میلیارد دلار بدهی جذب کند.
ریسک زمانی افزایش مییابد که ارزش داراییهای AI کاهش یابد
این ضمانتها لزوما به معنای ایجاد زیان برای شرکتها نیستند. تا زمانی که مراکز داده استفاده بالایی داشته باشند و ارزش تراشهها و تجهیزات حفظ شود، ممکن است ضمانتها هرگز فعال نشوند.
اما در صورتی که رشد تقاضای هوش مصنوعی کمتر از انتظار باشد، ظرفیت بیش از نیاز ساخته شود یا تجهیزات با سرعت بیشتری منسوخ شوند، ارزش مراکز داده و تراشهها میتواند کاهش یابد. در چنین شرایطی، شرکتهایی که ارزش این داراییها را تضمین کردهاند ممکن است با تعهدات مالی بیشتری مواجه شوند.
فایننشالتایمز به نقل از کارشناسان اعتباری هشدار داده است که افزایش این نوع تعهدات خارج از ترازنامه، ارزیابی ریسک اعتباری شرکتهای فناوری را پیچیدهتر میکند. در عین حال، آژانسهای رتبهبندی اعتباری بخشی از این ضمانتها را در ارزیابی اهرم مالی شرکتها لحاظ میکنند.
بر اساس برآورد تحلیلگران مورگان استنلی، مجموع تعهدات خارج از ترازنامه و حمایتهای اعتباری هفت شرکت بزرگ فناوری و تولیدکننده تراشه از 3.1 تریلیون دلار فراتر رفته است؛ رقمی که البته شامل انواع مختلف تعهدات مالی است و با رقم 300 میلیارد دلاری ضمانتهای ارزش باقیمانده یکسان نیست.
همزمان، رویترز گزارش داده است که سرمایهگذاران بازار اوراق قرضه نسبت به موج بدهی مرتبط با هوش مصنوعی محتاطتر شدهاند. انتشار بدهی شرکتهای بزرگ زیرساخت هوش مصنوعی میتواند در سال آینده به حدود 420 میلیارد دلار برسد؛ رقمی که نسبت به سال 2026 حدود 60 درصد بیشتر است.
رشد سریع سرمایهگذاری در مراکز داده، تراشهها و زیرساختهای هوش مصنوعی اکنون بخش قابلتوجهی از تامین مالی شرکتهای فناوری را به خود اختصاص داده است و استفاده از ساختارهای خارج از ترازنامه، در کنار افزایش استقراض مستقیم، به یکی از محورهای مهم بحث درباره ریسک مالی این صنعت تبدیل شده است.
