به گزارش خبرنگار مهر، مهرداد بذرپاش، وزیر راه و شهرسازی دولت شهید ريیسی امروز (پنجشنبه، 28 آبان) در کارگروه تخصصی نشست مسيولان بسیج دانشجویی پیرامون مسايل اساسی کشور، با اشاره به افزایش بیسابقه نقدینگی در کشور، از رشد 51 تا 52 درصدی نقدینگی بهعنوان بالاترین میزان رشد در سه دهه اخیر یاد کرد و گفت: در حال حاضر با رشد 51 تا 52 درصدی نقدینگی در کشور مواجه هستیم که بالاترین میزان رشد نقدینگی در سه دهه اخیر محسوب میشود. هنگامی که چنین حجمی از نقدینگی ایجاد میشود، منابع حاصل باید به سمت تولید و توسعه اقتصادی هدایت شوند.
رشد بخش مسکن و ساختمان به منفی 48 درصد رسید
وی با اشاره به همزمانی رشد 52 درصدی نقدینگی با رشد منفی 12 درصدی تولید ناخالص داخلی کشور و رشد منفی 48 درصدی بخش مسکن و ساختمان، افزود: در شرایطی که نقدینگی 52 درصد رشد کرده، تولید ناخالص داخلی کشور با رشد منفی 12 درصدی و بخش مسکن و ساختمان با رشد منفی 48 درصدی مواجه شده است. این منابع مالی به کجا رفتهاند؟ وقتی نقدینگی افزایش پیدا میکند، باید مشخص شود این منابع در کدام بخش اقتصادی مصرف شدهاند و چرا به افزایش تولید منجر نشدهاند.
بذرپاش ادامه داد: در شرایطی که رشد نقدینگی به 52 درصد رسیده و رشد اقتصادی کشور منفی 12 درصد است، به بانکها اجازه خلق پول دادهایم و بالاترین میزان خلق پول در تاریخ کشور در حال اتفاق افتادن است. با وجود این شرایط، همچنان همه مشکلات را به آمریکا نسبت میدهیم، در حالی که نظام بانکی کشور و سیاستهای نادرست اقتصادی که تورم را به کشور تحمیل میکنند، بیش از آمریکا در شکلگیری این وضعیت نقش دارند.
نمیتوان تمام مشکلات اقتصادی را به جنگ نسبت داد
وزیر سابق راه و شهرسازی با طرح این پرسش که چه میزان از تورم فعلی ناشی از جنگ است، گفت: اکنون چه میزان از تورم کشور به جنگ مربوط میشود؟ باید فردی بیاید و عدد دقیقی در این زمینه اعلام کند تا مردم بدانند چه سهمی از تورم ناشی از جنگ است. نمیتوانیم همواره پشت موضوع جنگ پنهان شویم و تمام مشکلات اقتصادی را به آن نسبت دهیم.
وی تصریح کرد: تا زمانی که با این نظام معیوب و ربوی بانکی به مسیر خود ادامه دهیم، در شرایط تورمی بالا به سر خواهیم برد و در برخی مواقع نیز شرایط رکودی به کشور تحمیل خواهد شد. به عبارت دیگر، اکنون با بالاترین میزان رکود تورمی که در تاریخ کشور تصور شده است، مواجه هستیم.
وی در ادامه با اشاره به موضوع واگذاری زمین به مردم، اظهار کرد: همانطور که زمین متعلق به عموم مردم و از انفال است و نباید در اختیار گروه خاصی قرار بگیرد، طبق قانون اساسی همه مردم باید از زمین برخوردار باشند. سیاست واگذاری زمین نیز با همین رویکرد مطرح شده است.
مجوز تاسیس بانک به یک رانت بزرگ تبدیل شده است
بذرپاش افزود: اگر قرار باشد خلق پول نیز برای عموم مردم انجام شود، این منابع در اختیار عموم قرار نمیگیرد، بلکه در اختیار شبکه بانکی و عدهای خاص است. به همین دلیل، افراد زیادی برای دریافت مجوز تاسیس بانک تلاش میکنند. البته نمیتوان گفت نیت همه این افراد یکسان است، اما مجوز بانکداری رانت بسیار بزرگی ایجاد میکند.
وی ادامه داد: وقتی به فردی مجوز تاسیس بانک داده میشود، اتفاقات مشخصی در پی آن رخ میدهد و بانک مرکزی پس از مدتی ناچار میشود برای ساماندهی برخی بانکها اقدام کند؛ از جمله اینکه بخشی از ترازنامه آنها را محدود کند، سقف ترازنامه تعیین کند، فعالیت بانک را تعدیل یا تعطیل کند و تعداد شعب را کاهش دهد.
وزیر سابق راه و شهرسازی با اشاره به عملکرد شوراهای اسلامی شهر و روستا بهعنوان دومین نمونه از ساختارهای حکمرانی کشور، گفت: در حوزه مدیریت شهری، ساختاری به نام شوراها ایجاد کردیم که یکی از اصول قانون اساسی بود و در دولت دوم خرداد شکل گرفت. هدف از ایجاد شوراها، کمک به حکمرانی مطلوبتر در حوزه مدیریت شهری بود.
وی افزود: اکنون باید بررسی کنیم که آیا شوراها واقعا به تحقق حکمرانی مطلوبتر کمک میکنند؟ اگر چنین است، پس این همه بازداشت، انحلال و گرفتاری در این حوزه برای چیست؟ چرا باید به چنین وضعیتی برسیم؟
شوراها گاهی بهجای تسهیل امور، مانع مدیریت شهری میشوند
وزیر سابق راه و شهرسازی با اشاره به تجربه خود در دوران نمایندگی مجلس، اظهار کرد: زمانی که نماینده مجلس بودم، شهردار اسلامشهر به من مراجعه کرد و گفت شهرداری این شهر 250 پست مصوب دارد، اما 850 نفر در آن مشغول فعالیت هستند.
وی ادامه داد: شهردار اسلامشهر که یکی از حوزههای انتخابیه تهران است، به من گفت با وجود اینکه تنها 250 پست مصوب در شهرداری وجود دارد، تعداد نیروها به 850 نفر رسیده است. وی همچنین عنوان کرد که تمام منابعی را که از طریق درآمدهای مردمی جذب میکند، صرف پرداخت حقوق کارکنان میکند و دیگر امکان انجام امور شهری را ندارد.
بذرپاش تصریح کرد: اگر به شرایطی رسیدهایم که مدیریت شهری تا این اندازه نابسامان است و علاوه بر مسايل و فسادهای موجود در این حوزه، شوراها نیز گاهی بهجای تسهیل امور، به مانعی برای پیشبرد کارها تبدیل میشوند، باید درباره اصلاح این ساختارها تصمیمگیری کنیم. نمیتوان صرفا به این دلیل که ساختاری به نام شورا ایجاد شده است، بدون بررسی عملکرد آن به مسیر گذشته ادامه داد.
مردم وقتی نتیجهای در زندگی خود نبینند، در انتخابات مشارکت نمیکنند
وی با اشاره به کاهش مشارکت مردم در انتخابات مجلس، گفت: در هر انتخابات از مردم میپرسیم چرا مشارکت کمتری دارند و چرا میزان مشارکت افزایش پیدا نمیکند؛ در حالی که وقتی مردم احساس میکنند مسايل و مشکلاتشان حل نمیشود و ارتباط مستقیمی میان انتخابات و زندگی روزمره خود نمیبینند، چه انگیزهای برای مشارکت بیشتر خواهند داشت؟
بذرپاش افزود: نرخ مشارکت در انتخابات مجلس به حدود 30 درصد و حتی کمتر رسیده است؛ البته در برخی شهرها این میزان بیشتر و در برخی دیگر کمتر است. این موضوع نشان میدهد که ارتباط مستقیم مردم با نتایج عملکرد ساختارهای تصمیمگیری و زندگی روزمره آنها اهمیت دارد.
وزیر سابق راه و شهرسازی در ادامه، سازمان برنامه و بودجه را چهارمین نمونه از ساختارهای نیازمند بررسی عنوان کرد و گفت: در کشور سازمان برنامه و بودجه را ایجاد کردیم تا ساختاری وجود داشته باشد که درباره تمام مسايل کشور برنامهریزی و تصمیمگیری کند.
وی تاکید کرد: در این ساختار، سازمان برنامه و بودجه درباره نیازهای وزارتخانهها تصمیمگیری میکند؛ برای مثال، به وزارت راه و شهرسازی اعلام میشود که برای ساخت یک مسیر یا قطعه مشخص از آزادراه، اعتبار معینی اختصاص داده شده است و حتی اجازه داده نمیشود این اعتبار برای بخش دیگری از همان آزادراه هزینه شود؛ چراکه بودجه بهصورت کددار تعریف شده است.
سازمان اداری و استخدامی برای همه دستگاهها تعیین تکلیف میکند
وی با اشاره به ساختار سازمان اداری و استخدامی کشور اظهار کرد: سازمان اداری و استخدامی نیز بهگونهای شکل گرفته است که درباره تمام دستگاهها و میزان نیروی انسانی مورد نیاز آنها تصمیمگیری میکند و مشخص میکند هر دستگاه به چند نیرو نیاز دارد و دلیل این نیاز چیست.
وزیر سابق راه و شهرسازی افزود: در چنین شرایطی، ممکن است یک وزیر اعلام کند که چه فردی باید معاون او باشد و چگونه میخواهد در چارچوب سقف بودجه فعالیت کند، اما ساختار متمرکز اداری و استخدامی درباره مناسب یا نامناسب بودن این انتخاب و تصمیمگیری میکند.
ماموریت انقلاب اسلامی اصالت دارد
عضو کابینه دولت شهید ريیسی بیان کرد: ساختارها و روشها اصالت ندارند، بلکه ماموریت متعالی انقلاب اسلامی اصالت دارد. نباید پشت ساختارها بمانیم. منظور من از ساختارها، ساختارهای حکمرانی کشور در همه قواست؛ ساختارهایی که با وجود آنها برخی مشکلات کشور حل نمیشود و همچنان این پرسش مطرح است که چرا مسايل برطرف نمیشوند.
بذرپاش اظهار کرد: بله، فشار خارجی، تحریمها و فشار آمریکا بر کشور تاثیرگذار هستند، اما نباید بهسرعت به این نتیجه برسیم که چون با دنیا مشکل داریم و تا زمانی که این مسايل حل نشوند، مشکلات داخلی نیز باقی خواهند ماند. چه کسی گفته است که این مشکلات الزاما باقی میمانند؟ چنین نتیجهگیریای درست نیست.
افزایش نرخ ارز مستقیما قیمت 50 درصد کالاهای کشور را بالا میبرد
وی با اشاره به روشهای مدیریت اقتصادی کشور و عوامل موثر بر تورم گفت: درباره تورم در کشور معمولا دو عامل اصلی مطرح میشود؛ نخست نقدینگی که نظام بانکی در ایجاد آن نقش دارد و دوم نرخ ارز. نرخ ارز در کشور ما تاثیر بسیار زیادی بر تورم دارد؛ زیرا حدود 50 درصد کالاهای مصرفی و مورد نیاز کشور وارداتی هستند.
وزیر سابق راه و شهرسازی افزود: آمارهای دو دهه گذشته نشان میدهد که بهطور متوسط حدود 50 درصد کالاهای کشور وارداتی هستند؛ البته این میزان در برخی سالها کمتر و در برخی سالها بیشتر بوده است. وارداتی بودن کالاها به این معناست که برای تامین آنها به ارز نیاز داریم و در نتیجه، قیمت ارز مستقیما بر قیمت این کالاها تاثیر میگذارد.
سالانه 70 میلیارد دلار واردات داریم
وی ادامه داد: سالانه حدود 70 میلیارد دلار واردات داریم که این رقم در برخی سالها بیشتر و در برخی سالها کمتر است. هرچه نرخ ارز افزایش پیدا کند، قیمت کالاهای وارداتی نیز بالا میرود. از خودرو و تلفن همراه گرفته تا مواد اولیه تولید، مواد پتروشیمی، بنزین، قطعات خودرو، لوازم خانگی، قطعات الکترونیکی و نهادههای دامی، همگی به ارز وابسته هستند.
بذرپاش تصریح کرد: وقتی نرخ ارز افزایش پیدا میکند، قیمت حدود 50 درصد کالاهای کشور نیز تحت تاثیر قرار میگیرد و این موضوع قابل انکار نیست. بنابراین، مدیریت نرخ ارز و در برخی مواقع اجرای سیاست تثبیت عاقلانه آن میتواند موثر باشد؛ بهویژه زمانی که نیمی از کالاهای کشور ارزبری دارند و هدف، مدیریت سطح عمومی قیمتها و کنترل قیمت کالاهای پرمصرف مردم است.
وی یادآور شد: در مقابل، برای حدود 50 درصد دیگر کالاها که در داخل کشور تولید میشوند، سازوکار کنترل بازار معنا پیدا میکند. در این بخش باید با استفاده از ابزارهای کنترل بازار و قیمتگذاری که در کشورهای مختلف دنیا نیز مورد استفاده قرار میگیرند، از افزایش بیرویه قیمتها جلوگیری کرد.
وزیر سابق راه و شهرسازی با انتقاد از کنار گذاشتن سیاستهای کنترل بازار تحت تاثیر برخی ادبیات اقتصادی گفت: وقتی با عناوین منفی مانند قیمتگذاری دستوری و سرکوب قیمتها مواجه میشویم، عملا سیاست کنترل بازار و قیمتگذاری را کنار میگذاریم. در چنین شرایطی، بخش تولید داخل نیز در مدت کوتاهی خود را با افزایش قیمت کالاهای وارداتی و نرخ ارز تطبیق میدهد.
سیاستهای آزادسازی بیمحابا پس از 47 سال همچنان تجویز میشوند
وی ادامه داد: به این وضعیت، تورم روانی یا تورم انتظاری در بازار گفته میشود. از یک طرف نرخ ارز و از طرف دیگر پایه پولی و نقدینگی بر تورم اثر میگذارند. در کنار این عوامل، سیاستهای آزادسازی بیمحابا نیز مطرح هستند که با وجود گذشت 47 سال از انقلاب اسلامی، همچنان تجویز میشوند.
بذرپاش افزود: همچنان گفته میشود باید آزادسازی انجام دهیم تا رشد اقتصادی محقق شود یا ارز ترجیحی را حذف کنیم تا رشد اقتصادی افزایش پیدا کند و فساد کاهش یابد. در حالی که اکنون تقریبا همهچیز آزاد شده و این روند همچنان ادامه دارد؛ اما آیا رشد اقتصادی مورد انتظار محقق شده است؟
حذف ارز ترجیحی نه تولید را افزایش داد و نه رشد اقتصادی را مثبت کرد
وی با اشاره به نتایج حذف ارز ترجیحی و وضعیت شاخصهای اقتصادی کشور گفت: ارز ترجیحی را حذف کردیم، اما آیا تولید کالا افزایش پیدا کرد؟ وقتی ارز ترجیحی را حذف کردیم، چرا رشد اقتصادی کشور به منفی 12 درصد رسید و رشد بخش مسکن و ساختمان به منفی 48 درصد کاهش یافت؟ با وجود اجرای این سیاستها، رشد اقتصادی مثبت نشد.
وزیر سابق راه و شهرسازی با اشاره به موضوع بازگشت ارز حاصل از صادرات و اختلافات میان بانک مرکزی و تراستیها اظهار کرد: یکی از مسايلی که اکنون درباره آن بحث میشود، موضوع تراستیها و بازگشت ارز حاصل از صادرات است. وقتی سیاست تثبیت نرخ ارز دنبال نشود و نرخ ارز بهصورت شناور تعیین شود، طبیعی است که چنین اختلافاتی نیز شکل بگیرد.
وی یادآور شد: درباره چندین میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات که به کشور بازنگشته است، این پرسش مطرح میشود که چرا تراستیها ارز خود را بازنمیگردانند؟ به نظر من، یکی از دلایل این موضوع میتواند سودی باشد که از تاخیر در بازگشت ارز نصیب صادرکننده میشود. کافی است 4 تا 6 ماه در بازگرداندن ارز تاخیر کند تا سود قابل توجهی از این فاصله زمانی به دست آورد.
بذرپاش تصریح کرد: یکی از اختلافات بانک مرکزی و دستگاههای نظارتی با صادرکنندگان، موضوع رفع تعهد ارزی است. به این معنا که برای مثال، صادرکنندهای یک میلیون دلار کالا صادر کرده، اما ارز حاصل از صادرات خود را به کشور بازنگردانده است.
مبنای آزادسازی قیمتها برای تحقق سلامت اقتصادی اشتباه بود
بذرپاش با انتقاد از سیاست آزادسازی بیمحابای قیمتها اظهار کرد: افزایش نرخ ارز و حرکت مستمر آن به سمت بالا، زمینهساز فساد است و آزادسازی قیمتها نهتنها به رشد اقتصادی منجر نشد، بلکه حتی نتوانست سلامت اقتصادی مورد انتظار را نیز محقق کند.
وی افزود: پیش از این، زمانی که درباره پیامدهای این سیاستها صحبت میکردیم، برخی معتقد بودند تحلیل درستی از مسايل نداریم، اما اکنون آمارهای رسمی نتایج این سیاستها را نشان میدهد. مشخص شد مبنا و فرض اولیهای که بر اساس آن تصور میشد آزادسازی قیمتها به سلامت اقتصادی منجر میشود، از اساس اشتباه بوده است.
به بهانه حذف رانت، زندگی مردم را گران نکنید
بذرپاش با تاکید بر اینکه حذف رانت نباید از طریق افزایش هزینههای زندگی مردم دنبال شود، تصریح کرد: ما حق نداریم به بهانه حذف رانت، زندگی مردم را گران کنیم؛ بلکه باید مسیرهای ایجاد رانت را اصلاح کنیم.
یک میلیون تومان حتی هزینه خرید یک روغن هم نمیشود
وی با اشاره به پرداخت یک میلیون تومان به مردم گفت: برای پرداخت این مبلغ زحمت کشیدیم و با دشواریهایی مواجه شدیم، اما یک میلیون تومان حتی هزینه خرید یک روغن هم نمیشود. امروز مردم با مشکلات جدی معیشتی مواجهاند و قدرت خرید ندارند؛ امکان تفریح و سفر برای بسیاری از خانوارها محدود شده و خانوادهها در تامین نیازهای اولیه، از جمله پوشاک، هزینههای نگهداری فرزند، پوشک و شیرخشک نیز با مشکل روبهرو هستند.
عضو کابینه دولت سیزدهم با انتقاد از افزایش هزینههای زندگی مردم ادامه داد: باید دید چه اتفاقی افتاده که هزینه زندگی تا این اندازه افزایش یافته است. اینکه تصور کنیم با گران کردن ارز، جنگ حل میشود یا محاصره برداشته خواهد شد، مبنای درستی نیست. با افزایش نرخ ارز، در واقع زندگی مردم و توان اقتصادی آنها را تحت فشار قرار میدهیم.
وی با اشاره به نقش مردم در عبور کشور از شرایط دشوار گفت: در چنین شرایطی، اصل و هسته تابآوری کشور و مردمی که جنگ را به پیروزی رساندهاند، تحت فشار قرار میگیرند. این مردم همان کسانی هستند که تا امروز در میدان مانده و کشور را همراهی کردهاند.
بذرپاش با تاکید بر ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی بیان کرد: ساختارها اصالت ندارند و هر جا به این نتیجه رسیدیم که یک ساختار یا روش اشتباه است، باید آن را اصلاح کنیم. این موضوع در زندگی شخصی نیز صدق میکند؛ اگر سبک زندگی نادرستی داشته باشیم و نتیجه آن بیماری باشد، باید مسیر خود را تغییر دهیم، نه اینکه با وجود آگاهی از اشتباه، بر ادامه آن اصرار کنیم.
وی افزود: همانطور که در زندگی شخصی باید اشتباهات خود را اصلاح کنیم، در حکومتداری، حکمرانی و دولتداری نیز باید چنین رویکردی داشته باشیم و نباید بر روشهای ناکارآمد پافشاری کنیم.
پیشنهاد حذف رایگیریهای مکرر در مجلس
بذرپاش با اشاره به پیشنهادهای مطرحشده برای اصلاح سازوکارهای داخلی مجلس گفت: بارها به دوستان در مجلس پیشنهاد دادهایم که سازوکار رایگیریهای داخلی و مکرر را کنار بگذارند؛ زیرا یکی از آسیبهای مجلس، برگزاری رایگیریهای متعدد در داخل آن است که میتواند نمایندگان را وامدار یکدیگر کند.
وی ادامه داد: پیشنهاد کردیم برای انتخاب برخی مسيولیتها و کمیسیونها، بهجای تکرار رایگیریها از روش قرعهکشی استفاده شود؛ چراکه افرادی که در این مسيولیتها قرار میگیرند، لزوما برتری ویژهای نسبت به سایر نمایندگان ندارند که انتخاب آنها صرفا از طریق رایگیریهای مکرر انجام شود.









