به گزارش تجارتنیوز، بر اساس آمارهای رسمی در چهار ماه نخست سال جاری، درآمدهای وصولی نفتخام، میعانات گازی و خالص گاز صادراتی حدود 500درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته و به رقم 66هزارمیلیارد تومان رسیده است.
علاوه بر درآمدهای نفتی درآمدهای مالیاتی نیز نسبت مدت مشابه در سال گذشته رشد 69درصدی را تجربه کرده است. نکته قابل توجه آن است که با وجود رشد درآمدهای مربوط به فروش نفت و وصول درآمدهای مالیاتی، درآمدهای پیشبینیشده از راه فروش اموال مازاد دولت در سال1401 در بازه زمانی مذکور کمتر از یکدرصد محقق شده است.
بنابراین این پرسش مطرح است که اگر تلاشهای دولت در جهت وصول درآمدهای مالیاتی تا حدودی موثر بوده است، چرا فروش اموال مازاد دولت حتی نزدیک به مبلغ پیشبینیشده نبوده است؟
تفریغ بودجه چیست؟دیوان محاسبات یکی از نهادهای وابسته به مجلس شورای اسلامی است که گفته میشود در امور مالی و اداری مستقل است.
در واقع وظیفه اصلی این نهاد آن است که بر فرآیندهای مالی کشور نظارت و بهعنوان بازوی نظارتی مجلس عمل میکند.
نهاد مذکور عموما بهصورت سالانه حسابهای و اسناد مربوط به دستگاههای دولتی را بررسی و گزارشی تحت عنوان گزارش تفریغ بودجه تهیه میکند.
در این گزارش میزان هزینه سازمانها و میزان تحقق درآمدهای پیشبینیشده در بودجه سال مورد نظر مشخص میشود. ازآنجاکه قسمت قابل توجهی از بودجه ایران متکی به درآمدهای نفتی است و این نوع درآمد با نوسان همراه بوده به همین دلیل احتمال دارد که میزان تحقق درآمدهای نفتی با آنچه در بودجه پیش بینی میشود، متفاوت باشد.
روز گذشته گزارش تفریغ بودجه چهارماه نخست سال جاری، توسط دیوان محاسبات منتشر شد که موراد ذکرشده در آن مشهود است.
بررسی گزارش تفریغ بودجه 4 ماه نخست سال جاری حکایت از رشد چشمگیر درآمدهای نفتی در سال جاری دارد. در واقع بر اساس این گزارش میزان وصول حاصل از صادرات نفتخام و میعانات گازی و خالص صادرات گازی نسبت به مدت مشابه در سال گذشته بیش از 481درصد رشد داشته است.
آمار فروش محصولات مذکور بیانگر آن است که در 4ماه ابتدایی سال گذشته حدود 11هزار میلیارد تومان بوده که 4ماه نخست سال جاری به حدود 66هزارمیلیارد تومان رسیده است. افزایش این درآمدها را میتوان به 2دلیل دانست.
اول آنکه قیمت نفت به دلایل مختلفی مانند افزایش تقاضای نفت به علت عبور از بحران کرونا و جنگ روسیه و اوکراین بهصورت چشمگیری افزایش یافت.
علت دوم نیز در ادامه همین مساله است؛ به این معنا که جنگ روسیه و اوکراین و تحریم نفت روسیه موجب شد تا تقاض ابرای نفت ایران بیشتر از قبل باشد. بنابراین همین امر موجب شد تا سختگیری کمتری نسبت به فروش نفت ایران در مقایسه با سال گذشته وجود داشته باشد.
نمای کلی اجرای بودجه در سال جاریگزارش منتشرشده از دیوان محاسبات بیان میکند که در 4 ماه ابتدای سال جاری از میان 67حکمی که طبق قانون باید تا پایان خردادماه برای آنها تصویبنامه، دستورالعمل، سازوکار اجرایی، ترتیبات اجرایی یا شیوهنامه تهیه و تصویب میشد، تنها 17مورد اجراییشده و در 50مورد دیگر احکام تصویب نشده است.
اهمیت موضوع آنجاست عدم ابلاغ به موقع آییننامهها، موجب عدم اجرای احکام قانون بودجه، کاهش وصول درآمدها و در نهایت محقق نشدن هدف قانونگذار میشود.
همچنین این گزارش نشان میدهد حدود 62درصد از منابع مصوب بازه زمانی این گزارش تحقق یافته است. همچنین طی همین بازه زمانی میزان مصارف حدود 66درصد مبلغ مصوب بوده و مقایسه عملکرد وصول منابع عمومی دولت در دو ماه اول و دوم سال جاری حاکی از روند مطلوب و افزایشی آن بوده است.
بر اساس این گزارش، درآمدهای مالیاتی در چهار ماه اول سال جاری حدود 81درصد مبلغ مصوب این بازه زمانی بوده و مجموع درآمدهای مالیاتی نیز تا تیرماه سال1401 نسبت به دوره مشابه سال گذشته رشد 69درصدی را نشان میدهد و از حدود 91هزار میلیارد تومان به حدود 154هزار میلیارد تومان رسیده است.
همچنین بر مبنای گزارش دیوان محاسبات، تعداد دستگاههای صورتحساب نداده در چهار ماه اول سال1401 نسبت به دوره مشابه سال گذشته با کاهش 51درصدی همراه بوده و از 218دستگاه به 107دستگاه کاهش یافته است.
چشمپوشی از فروش اموال دولت؟یکی از نکات قابل توجه درباره گزارش تفریغ بودجه سال1401 افزایش درآمدهای مالیاتی و تحقق ناچیز درآمدهای حاصل از فروش اموال مازاد دولتی است.
در واقع بر اساس گزارش دیوان محاسبات، درآمدهای مالیاتی در چهار ماه اول سال جاری حدود 81درصد مبلغ مصوب این بازه زمانی بوده و مجموع درآمدهای مالیاتی نیز تا تیرماه سال1401 نسبت به دوره مشابه سال گذشته رشد 69درصدی را نشان میدهد و از حدود 91هزار میلیارد تومان به حدود 154هزار میلیارد تومان رسیده است.
در واقع با وجود افزایش تحقق درآمدهای مالیاتی همچنان 19درصد از درآمدهای پیشبینیشده، تصویب نشدهاند. همچنین در مقابل 23هزارمیلیارد تومان تحت عنوان منابع حاصل از فروش اموال و داراییهای منقول و غیر منقول دولت پیشبینی شده، اما صرفا مبلغ 58میلیارد تومان وصول شده که این مبلغ کمتر از یک درصد مبلغ پیشبینیشده چهار ماه نخست سال جاری است.
در واقع این مساله نشان میدهد هرچقدر که دولت عزم جدی برای وصول درآمدهای مالیاتی پیشبینیشده داشته، از فروش اموال مازاد خود چشمپوشی کرده است.
